Yardımcı Kişilerin Fiillerinden Sorumlulukta Alacaklının Zarara Uğraması Unsurunun İncelenmesi
Terazi Hukuk Dergisi, cilt.0, sa.242, ss.28-42, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 0 Sayı: 242
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.67051/thd.242.02
- Dergi Adı: Terazi Hukuk Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.28-42
- Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Çalışmanın konusunu, TBK m.116’da düzenlenen yardımcı kişilerin fiillerinden sorumluluğun unsurlarından biri olan alacaklının yardımcı kişinin fiili sebebiyle zarara uğraması teşkil etmektedir. Çalışmanın amacı, borçlunun alacaklının hangi zararlarından sorumlu tutulacağını, bir başka deyişle sorumluluğun kapsamını tayin etmektir. İnceleme, hükmün lafzı ve gayesini esas alınarak, öğretideki görüşlerin ve BGB §278 hükmünün geçirdiği gelişimin karşılaştırmalı biçimde değerlendirilmesi yoluyla yürütülmüştür. Ulaştığımız bulgu, sorumluluğu yalnızca edim yükümlülüklerinin ihlaline hasreden kısıtlayıcı görüşün hükmün gayesi ile bağdaşmadığı; yan yükümlülüklere aykırılığın da sorumluluk doğurduğunu kabul eden genişletici görüşün benimsenmesi gerektiğidir. Bu doğrultuda “işi yürüttükleri sırada” ibaresinin, yardımcı kişinin alacaklının şahsına veya malvarlığına zarar verme imkânına sahip bulunduğu her anı kapsayacak şekilde; fonksiyonel bağın ise yardımcı kişi kullanımının zararın doğmasını kolaylaştırıp kolaylaştırmadığı ölçütüne göre yorumlanması gerektiği savunulmuştur. Çalışmanın özgünlüğü, tartışmanın kaynağını zararın ifa sırasında mı yoksa ifa vesilesiyle mi doğduğu ayrımında değil, koruma yükümlülüklerinin sorumluluk kapsamına dahil olup olmadığında tespit etmesi ve sorumluluğun sınırı olarak borç ilişkisinden doğan somut güven ile anonim güven ayrımını teklif etmesidir.
This study examines the requirement that the creditor sustain damage through an auxiliary person’s act, a condition of liability under Article 116 of the Turkish Code of Obligations. Its aim is to determine which of the creditor’s losses the debtor may be held liable for, that is, to delimit the scope of that liability. The analysis proceeds from the wording and ratio legis of the provision, comparatively assessing the doctrinal views alongside the development of §278 of the German Civil Code. It is found that the restrictive view, confining liability to breaches of primary performance obligations, cannot be reconciled with the provision’s ratio legis, and that the extensive view, which admits breaches of ancillary duties, should be adopted. Accordingly, the phrase “in the course of carrying out the work” should cover every moment in which the auxiliary person is able to harm the creditor’s person or property, and the functional connection should be assessed by whether employing the auxiliary person facilitated the damage. The study’s originality lies in locating the controversy not in the performance/occasion distinction but in the place of protective duties, and in proposing the specific-reliance test as its boundary.