Ortaöğretimde görev yapmakta olan öğretmen görüşlerine göre örgütsel körlük üzerine karma bir araştırma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BETÜL ÖZATEŞ
Danışman: İbrahim Hayri Kuğuoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Karma desende oluşturulmuş bu araştırmanın amacı eğitim ve öğretimin dolayısıyla da toplumun temel dinamiğini oluşturan ve bir eğitim örgütü olan okullarda, örgütsel körlüğün durumunu incelemektir. Nicel araştırma için tarama modellerinden, tekil tarama modeli, nitel araştırma için ise özel durum çalışması (case study) tercih edilmiştir. Nitel ve nicel araştırmalar eş zamanlı yürütülmüş, çeşitleme (triangulation) deseni ile her iki araştırmanın dezavantajları minimize edilmeye ve araştırmaya derinlik kazandırılmaya çalışılmıştır .Gönüllülük esasına dayalı olarak 2022- 2023 eğitim öğretim yılında Bingöl ili Merkez ve Genç ilçelerinde MEB'e bağlı olan toplamda 26 ortaöğretim kurumunda görev yapmakta olan öğretmenlere Seymen, Kılıç, Kinter (2016) tarafından geliştirilen "Örgütsel Körlük Ölçeği" ve araştırmacı tarafından uzman görüşleri doğrultusunda ve kapsam geçerliliğine riayet edilerek oluşturulan "Görüşme Anketi" uygulanmıştır. Örgütsel körlük ölçeğiyle yüz yüze olarak elde edilen 509 veri ayıklanarak 456 katılımcının verilerine ulaşılmıştır. Aynı şekilde görüşme anketinden hatalı, eksik ve olanlar ayıklanarak 42 katılımcıya ulaşılmıştır. Nicel verilerin analizi için SPSS paket programı kullanılmış basıklık ve çarpıklık değerleri -1 ile +1 aralığında elde edildiğinden veriler normal dağılımlı olarak kabul edilmiş ve parametrik testlerden bağımsız örneklemler t testi ve tek yönlü Varyans analizi olan ANOVA uygulanmasına karar verilmiştir. Nicel verilerin analizi sonucunda öğretmenlerin "orta" düzeyde (x ̅=3,66) örgütsel körlük yaşadığı görülmüştür. Orta öğretimde görev yapmakta olan öğretmenlerin en az bireysel etkenler alt boyutunda (x ̅=3,87) en çok ise sektör yapısı alt boyutunda (x ̅ =3,44) körlük yaşadığı görülmüştür. Cinsiyet değişkeni bakımından bireysel etkenler alt boyutunda, eğitim düzeyi değişkeni açısından, sektör yapısı ve örgütsel körlük ortalama puanında istatistiksel açıdan anlamlı farklılıklar söz konusu iken medeni durum, okul türü, mesleki hizmet süresi ve yaş değişkeni açısından farka ilişkin istatistiksel anlamlılığa rastlanmamıştır (p>0,05). Yapılan içerik analizi sonucunda bireysel etkenler alt boyutu temasına ilişkin katılımcı öğretmenlerin okul içi etkinliklerde en sık "farklılıklara" ilişkin görüş bildirdiği görülmüştür. Araştırma sonucunda eğitim düzeyi arttıkça, katılımcı öğretmenlerin bir işi yaparken daha önce tercih etmiş olduğu yöntemlerden vazgeçmesinin daha kolay olduğu görülmüştür. Bununla birlikte katılımcılar örgüt yapısı içinde okul dışındaki yeniliklerden ve uygulanmasından "çoğunlukla" bahsedebildiklerini dile getirmişlerdir. Nitel araştırma bulgularına göre öğretmenlerin büyük bir yüzdesinin kendi mesleklerini yenilikler üretmeye uygun, geliştirilebilir, güncel bulduklarını dile getirmişlerdir. Okul içi iletişimin ve etkileşimin iyi olduğu bununla birlikte rutin iş takımlarının daha fazla olduğu yönünde görüş bildirmişlerdir. Anahtar Kavramlar: Okul, Örgüt, Örgütsel Körlük, Örgütsel Miyopi, Örgüt patolojisi, Yönetimsel Körlük