İlkokul Ve Ortaokul Öğrencilerinin Bilimsel Kariyer İlgileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlköğretim Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Tuğba Altay KÖSE
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): SELAMİ YANGIN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kariyer seçimi, bireylerin yaşamında aldığı en önemli kararlardan biridir. Yaşamın ilk dönemlerinden başlayarak aile, okul ve çevre ile yapılacak çalışmalarla bireyin kendisine en uygun kariyeri seçmesine yardımcı olunmalıdır. Doğru kararlar, mutlu ve istendik bir yaşam demektir. Kariyer seçerken, bireylerin ilgileri, yapabildikleri ve bir kariyerde en önemli gördüğü durumlar göz önünde bulundurulmalıdır. Bilimsel kariyer, bilim ile ilgili mesleklerin bütünüdür. Bu bilimler fen, sosyal veya değişik bilim dallarından olabilir. Bu çalışmada öğrencilerin fen bilimi ile ilgili olan mesleklere ilgisi ölçülmeye çalışılmıştır. Çalışmada; kariyer kavramı, ilgi, mesleki ilgiler, kariyer seçerken nelerden etkilenildiği, kariyer gelişimi ve teoriler, bunun yanında öğrencilerin bilimsel kariyer gelişimine katkıda bulunan öğeler üzerinde durulmuştur. Araştırma, ilkokul ve ortaokul 4., 5., 6., 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin bilimsel kariyer ilgilerinin çeşitli değişkenler bakımından incelenmesi ve bu değişkenlerin etki düzeylerinin tespit edilmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada mevcut durumu belirlemek amaçlandığından betimsel model uygulanmıştır. Bu bağlamda çeşitli ölçeklerden oluşan veri toplama aracı kullanılmıştır. Bu ölçekler; genel bilgi formu, bilimsel kariyerlere ilişkin ilgi düzeyi ölçeği, bilimsel kariyer bilgi düzeyi ölçeği, bilimsel tutumlar ölçeği ve bilimsel aktivitelerin günlük yaşamda tercih edilme ölçeğidir. Çalışma, 2010?2011 eğitim-öğretim yılı ikinci döneminde Rize ili, Çayeli, Derepazarı, İyidere, Merkez ilçelerinde bulunan ve rastgele seçilen okullarda gerçekleştirilmiştir. Ölçme araçları, toplam 1051 öğrenciye uygulanmıştır. 87 öğrencinin anketi geçersiz bulunmuştur. Nicel veriler SPSS 16.0 istatistik programında yer alan tekrarlı ölçümler için tek faktörlü ANOVA, bağımsız gruplar için t-testi, frekans ve yüzde analizleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Analizlerde anlamlılık düzeyleri p<.05 olarak alınmıştır. Bu bağlamda, araştırmada elde edilen sonuçlar şöyle özetlenebilir: Öğrenciler genel anlamda en fazla doktor, matematikçi, bilgisayar teknisyeni ve profesör gibi meslek alanlarına ilgi göstermişlerdir. 4. sınıf öğrencileri dişçi, veteriner, meteorolog ve jeolog gibi mesleklere; 5. sınıf öğrencileri mimarlık ve astronot gibi mesleklere; 7 ve 8. sınıf öğrencileri de biyolog, kimyager, eczacı ve matematikçi gibi mesleklere diğer sınıf düzeylerine göre daha çok ilgi göstermiştir. Erkek öğrencilerin bilgisayar teknisyeni, pilot, inşaat mühendisi, astronot, bilgisayar programcısı ve ziraat mühendisi gibi mesleklere; kız öğrencilerin ise doktor, veteriner, psikolog, eczacı ve dişçi gibi mesleklere karşı daha ilgili oldukları belirlenmiştir. Köy ve ilçe merkezinde yaşayan öğrenciler veteriner, meteorolog ve jeolog gibi mesleklere; sadece köyde yaşayan öğrenciler ziraat mühendisliği ve sadece ilçe merkezindeki öğrenciler ise psikolog mesleğine daha yüksek ilgi duymaktadır. Anne ve/veya babası üniversite mezunu olan öğrencilerin bilişsel puanlarının diğer öğrencilerin puanlarından daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Üniversite mezunu anneye sahip olan öğrencilerin özellikle profesör ve mimarlık mesleğine; üniversite mezunu babaya sahip olan öğrencilerin de profesör, doktor, meteorolog, kimyager, matematikçi, biyolog ve mimarlık alanlarına daha çok ilgi duyduğu bulunmuştur. Öğrenciler, veterinerler, matematikçiler ve sağlık görevlilerin çalışma alanları konusunda yeterli bilişsel farkındalığa sahipken fizikçiler, biyologlar, zoologlar ve jeologların çalışma alanlarına ilişkin yetersiz bilişsel anlayışa sahiptirler. Öğrencilerin çeşitli bilimsel kariyer alanlarındaki bilişsel anlayışlarının 4. sınıftan itibaren arttığı, buna karşın 6. sınıftan sonra ise azaldığı bulunmuştur. Bununla beraber 4. sınıftan itibaren bilime ve bilim insanlarına ilişkin görüşlerinin olumlu yönde geliştiği, ancak 5. sınıftan sonra ise olumsuz yönde değişim gösterdiği belirlenmiştir. İl merkezinde yaşayan öğrencilerin bilim hakkındaki görüşlerine ilişkin puanları diğer yerlerde yaşayan öğrencilerin puanlarından daha yüksektir. Anne ya da baba eğitim düzeyi değiştikçe öğrencilerin bilim ve bilim insanı algılarında da anlamlı değişmeler bulunmuştur. Öğrencilerin matematik tutumları ile astronot ve kimyager kariyerleri arasında yüksek düzeyde; matematikçi olma ve doktor meslekleri ile arasında orta düzeyde, profesör ve biyolog kariyerleri ile arasında ise düşük düzeyde, pozitif ve anlamlı ilişkiler olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin fene yönelik tutumları ile astronot, doktor, veteriner ve meteorolog kariyerleri arasında yüksek düzeyde; dişçilik ile arasında orta düzeyde; matematikçi, profesör, doktor, kimyager ve biyolog kariyerleri ile arasında ise düşük düzeyde, pozitif ve anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Öğrenciler, Bilimsel Kariyer İlgileri, Bilimsel Kariyer Bilgileri, Bilimsel Tutumlar.