ESKİ TÜRKÇEDE SU KAVRAM ALANI
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERT YILDIRIM
Danışman: Ümit Hunutlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türk dili, uzun zamandır bir yazı dili olan, gelişmiş bir dildir. Bu dil, güneybatıda Türkiye ve komşularına, güneydoğuda Çin'in içlerine kadar uzanan, kuzeydoğuda, Güney ve Kuzey Sibirya yoluyla yukarıya, Kuzey Buz Denizi'ne ve son olarak Batı Sibirya ve Doğu Avrupa'ya uzanıp kuzeybatıya ulaşmıştır. Türkçe hem kadim bir dil olması hem de büyük coğrafyalarda kullanılmış ve kullanılıyor olması ulaştığı bu geniş dil birikimi, söz varlığına da yansımıştır. Türk dili üzerine farklı dönemlerde ve konularda söz varlığı çalışmaları yapılmıştır. Bu çalışmada Türkçenin söz varlığında su kelimesinin kavram alanı ve söz varlığı ele alınmıştır. Tez, temelde üç aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşamada, Göktürk Türkçesi döneminden Karahanlı Türkçesine kadar yazılmış olan yazıt ve eserlerden hareketle su kavram alanına giren sözcükler tespit edilmeye çalışılmıştır. Tarama yöntemi ile yazıt ve eserlerden elde edilen, konu alanına giren sözcükleri çeşitli alt başlıklar hâlinde tasnif edilmiştir. İkinci aşamada, taranmış kelimelerin etimolojileri hakkında farklı düşüncelerdeki araştırmacıların görüşlerine yer verildikten sonra kelimelerin Türk lehçelerinde karşılıkları gösterilmiştir ve kronolojik sırayla eserlerdeki örnekler kullanış şekillerine veya yapısına göre sunulmuştur. Üçüncü aşamada, tespit edilen kelimeler kullanım oranları üzerinden gösterilerek değerlendirmelerde bulunulmuştur. Bu yöntemi ve aşamaları konuyla ilgili Türkçe söz varlığında tespit edilen sözcüklere uygulanmıştır. Türk dilinde su kavram alanını oluşturan kelimelerin belirlenmesiyle tez hem dil hem de kültür bağlamında Türklük bilimine katkıda bulunması umut edilmektedir. Anahtar Kelimeler: Söz Varlığı, Su, Kavram, Kavram Alanı.