Siyah çayın deniz yoluyla taşınması esnasındaki risklerin Hata modları ve Etki Analizi (FMEA) ve kural tabanlı Bayes ağları ile değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, DENİZ ULAŞTIRMA İŞLETME MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SAİTCAN BÜYÜK

Danışman: Mehmet Kaptan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Siyah çay, yüksek higroskopik özellikleri nedeniyle deniz taşımacılığı süresince çevresel parametrelerdeki dalgalanmalara karşı duyarlıdır ve bu durum, ürünün kimyasal ve duyusal bileşenlerinde ciddi bozulmalara yol açabilmektedir. Bu çalışma, siyah çayın deniz yoluyla taşınması sırasında ortaya çıkabilecek potansiyel riskleri sistematik bir yaklaşımla analiz ederek, literatürdeki metodolojik boşluğu doldurmayı hedeflemektedir. Bu amaçla, Hata Modları ve Etki Analizi (FMEA) ile kural tabanlı Bayes Ağları (BN) entegre edilerek, karmaşık nedensel ilişkilerin nicel olarak modellenmesi sağlanmıştır. Uzman görüşleri ve güncel literatürden elde edilen veriler kullanılarak BN modeli için koşullu olasılık tabloları geliştirilmiştir. Model sonuçları, siyah çayın kalite kaybına en fazla katkıda bulunan risk faktörlerinin sırasıyla konteyner içi bağıl nem miktarının uygunsuzluğu (RF 4.3), önerilen havalandırma koşullarının sağlanmaması (RF 4.1), konteynerin yapısal hasarlarından kaynaklanan su sızıntıları (RF 2.2) ve dış ortam bağıl nem seviyelerinin uygunsuzluğu (RF 4.2) olduğunu göstermiştir. Elde edilen bulgular, deniz taşımacılığı operasyonlarında aktif nem yönetimi, konteyner bütünlüğünün düzenli denetimi ve çevresel parametrelerin gerçek zamanlı izlenmesi gibi önleyici stratejilerin kritik önem taşıdığını ortaya koymaktadır. Bu yaklaşım, higroskopik gıda ürünleri için risk tabanlı lojistik planlamada uygulanabilir bir çerçeve sunmaktadır.