Trabzon ve Rize'de Sağlık Hizmetleri ve Salgın Hastalıklar (1923-1960)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEM ER
Danışman: Zehra Aslan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye Cumhuriyeti, Trablusgarp, Balkan ve Birinci Dünya Savaşı gibi savaşlar silsilesi sürecinin sonunda kurulmuştur. Savaşlar, ülkede büyük oranda nüfus kaybıyla birlikte, demografik dengelerde değişime neden olmuştur. Bu durum, özellikle sağlık hizmetlerinin sekteye uğraması sonucunu doğurmuş ve halkın olumsuz koşullarda yaşam mücadelesi vermesine sebep olmuştur. Uzun süren savaşlar sonrasında kurulan Türkiye Cumhuriyeti'ni sağlık alanında bekleyen en büyük sorun, bulaşıcı hastalıkların ortaya çıkardığı Salgın hastalıkları önleyecek çözümlerin bulunması olmuştur. Salgın hastalıklarla mücadelenin insani, sosyo-ekonomik ve stratejik önemi sebebi ile zor şartlar içinde önemli mücadeleler verilmiştir. Atatürk Dönemi'nde alınan tedbirler, kanun ve yasalar bunların dışında oluşturulan sağlık teşkilatları, kamu kuruluşları ile hastalık önemli ölçüde kontrol altına alınabilmiş, halk sağlık alanında bilinçlendirilmişti. Trabzon ve Rize'de sağlık alanında sıkıntılar yaşayan şehirlerdendi. İki komşu şehrin sahilde bulunması ve Rus işgali döneminde geçiş güzergâhında da yer alması hastalıkların yayılmasında etken olmuştu. Liman kenti olan Trabzon'da hastalıkların şehirde ve daha sonra çevre komşu illere yayılması sıklıkla görülmekteydi. Cihan Harbi sonrasında yaşanan göçler ve Milli Mücadele, Trabzon ve Rize'de sağlık hizmetleri alanında sorunlar yaşamasına neden olmuştu. Rize'den tedavi için Trabzon'a gelenler burada hastalığın daha da artmasına neden olduğu gibi Trabzon'dan da Rize'ye hastalıklar taşınmıştı. Trabzon ve Rize'de sıtma, verem, frengi, difteri, tifo, grip, çiçek, veba, kolera gibi salgınların dışında mevsimsel ve yöreye has olan kancalı kurt, guatr ve kemik hastalıkları da vardı. İki şehirde sağlık alanında, Sağlık Bakanlığı, diğer bakanlıklar, şehirde kurulan hastane, dispanserler, belediye, cemiyetler ve eczaneler hizmette bulunmuşlardır. Basında da sürekli hastalıklar hakkında yapılması gerekenler vatandaşlara aktarılarak bilinçlendirilmişti. 1923 yılında başlanan mücadele 1960 yılına gelindiğinde, sağlık hizmetleri ülke genelinde arttığı gibi Trabzon ve Rize'de önemli bir konuma ulaşmış, bulaşıcı hastalıkların etkileri azalmış, salgın konumunda olan bir hastalık kalmamıştı. 1923- 1960 yılında Trabzon ve Rize'de sağlık hizmeti alanında önemli gelişmeler yaşandığı gibi sözü edilen dönem aralığında salgın hastalıklar da görülmüştü. Bu çalışmada bahsedilen tarih aralığında, Trabzon ve Rize'deki sağlık durumu, yapılan hizmetler ve salgınlarla mücadele hakkında bilgi verilecektir.