Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYÇA ALTUNTAŞ
Danışman: İlker Zeki Kurtoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
BİTKİSEL ANTİOKSİDANLARIN ROTİFER (Brachionus plicatilis) ZENGİNLEŞTİRİLMESİNDE KULLANIMI VE KALKAN BALIĞI (Scophthalmus maximus) LARVALARININ GELİŞİMİ VE YAŞAM ORANLARI ÜZERİNE ETKİLERİ
Çalışmada, biberiye (Rosmarinus officinalis), çörekotu (Nigella sativa), limonotu (Lippia citriodora) ve kekik (Origanum vulgare) ekstraktlarının rotifer (Brachionus plicatilis) zenginleştirilmesinde kullanımı değerlendirilmiş ve bu ekstraktların kalkan balığı (Scophthalmus maximus) larvalarının büyüme ve yaşam oranları üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Öncelikle her bir ekstrakt üç farklı konsantrasyonda (0,25; 0,50; 1,00 ppm) rotifer kültürlerine uygulanmıştır. Rotifer kültüründe günlük yumurtalı–yumurtasız rotifer sayısı, popülasyon artışı, hareketlilik ve morfolojik yapı gibi performans göstergeleri 29 gün boyunca izlenmiştir. Ekstrakt türü, konsantrasyon ve uygulama süresinin rotifer kültür dinamiği üzerinde anlamlı etkiler oluşturduğunu göstermiştir (p < 0,05). Rotifer üretimlerinin biberiye, çörekotu ekstraktlarının 1,0 ppm konsantrasyonlarında (B3, Ç3) en yüksek stok yoğunluğuna ulaştığı ve rotifer üreme performansının belirgin biçimde arttığı belirlenmiştir. Periyot sonunda kontrol grubunda 73,27±3,97 Adet/ml stok yoğunluğu elde edilirken, B3 grubunda 237,96±14,28 Adet/ml, Ç3 grubunda 199,23±13,15 Adet/ml stok yoğunluklarına ulaşılmıştır. Tez çalışmasının ikinci aşamasında, rotifer kültüründe en iyi performans elde edilen B3 ve Ç3 ekstraktları, kalkan balığı larva beslemesinde kullanılmıştır. Besin keselerini tüketen larvalar 15 gün boyunca B3 ve Ç3 ekstraktları ile zenginleştirilmiş rotiferlerle beslenmiştir. Bu sürede yaşama oranı, büyüme performansı ve tankların bakteri yükleri düzenli olarak takip edilmiştir. Deneme sonunda ortalama yaşam oranı B3 grubunda %2,28±1,08, kontrol grubunda %2,12±2,37 ve Ç3 grubunda %0,56±0,11 olarak hesaplanmıştır. Bitkisel ekstraktlarla zenginleştirilmiş rotiferlerin, larval yaşama oranını olumlu etkilediği, özellikle B3 grubunda yaşama oranının kontrol grubuna kıyasla daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p < 0,05). Ayrıca, B3 ve Ç3 ekstrakt larva tankları bakteri yükünün, kontrol grubuna kıyasla daha düşük düzeylerde kaldığı görülmüştür. Çalışmada elde edilen veriler değerlendirildiğinde, rotifer üretiminde 1,0 ppm konsantrasyonda biberiye ve çörekotu ekstraktları kullanımının rotifer yaşama oranını artırıcı yönde uygulanabilir olduğu, ekstrakt destekli üretilen rotiferle larva ön besleme tanklarındaki mikroorganizma yükünü düşürücü etkisi tespit edilmiştir. Bununla bilirlikte, farklı konsantrasyon, farklı çevresel şartlar ve birden fazla bitki ekstraktlarının canlı yem ve larva ortamında kullanımını hedef alan ileri çalışmalar, Karadeniz kalkan balığı üretimi endüstriyel uygulamalarında başarının artırılabilmesine katkı sağlayacaktır.
Anahtar Kelimeler: Turbot, Scophthalmus maximus, Brachionus plicatilis, bitkisel ekstrakt, larval gelişim, kuluçkahane yönetimi.