Muhammed Ebû Zehre'nin Zehretü't-Tefâsîr isimli eserinde Münâsebâtü'l-Kur'ân
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı (Yl) (Tezli), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EBUBEKİR GÜNBEY
Danışman: Muhammet Yılmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmada Kur'ân tertibinin tevkīfî olmasındaki hikmet ve Kur'ân'a bütüncül yaklaşım, Zehretü't-tefâsîr örnekliğiyle okuyucunun dikkatine sunulmuştur. Münâsebâtü'l-Kur'ân konusunda müfessirin usûlü incelenirken önceki müfessirlerin belirlemiş olduğu ölçütler dikkate alınmış; bu noktada kadim tefsir külliyatından, ulûmü'l-Kur'ân eserlerinden ve konu ile alakalı günümüzde yapılmış akademik çalışmalardan istifade edilmiştir. Bu noktada müfessirin münâsebâtü'l-Kur'ân noktasındaki usûlü ve kullanmış olduğu münâsebet çeşitleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Neticede Ebû Zehre'nin, tefsirinde münâsebâtü'l-Kur'ân ilmini işlediği görülmüştür. Tefsirin yalnızca yirmi yedi sûreyi ihtiva etmesi, sûreler arası münâsebet konusunda detaylı bir inceleme yapılmasına olanak tanımamıştır. Yine de müfessirin, sûreler arası münâsebet konusunda önceki müfessirlerin belirlemiş olduğu usûlün büyük bir bölümünü ihtiva edecek derecede örnekler sunduğu görülmüştür. Âyetler arası münasebet konusunun ise tefsirde çok daha detaylı bir şekilde işlendiği görülmüştür. Bu noktada en fazla siyâk ve Arap dili ve edebiyatı ilimlerinden yararlanılmıştır. Birçok münâsebet çeşidine yer verilen tefsirde âyetlerin tertibindeki hikmet ortaya konmaya çalışılmış; bu sayede hem Kur'ân'ın bütüncül bir şekilde anlaşılması, hem de yorum zenginliği sağlanmıştır. Bu noktada özelden genele doğru bir sistematik izlenmiş; ilk önce âyetin kendi içerisindeki bütünlüğü, sonra sûre içerisindeki bütünlüğü ve daha sonra ise Kur'ân içerisindeki bütünlüğü ortaya konulmuştur. Bu işlem sonucunda ortaya çıkan durum, müfessirin fikir dünyasını etkilemiş; yer yer münâsebet ilmi ile yeni bir görüş ortaya koymuş yer yer de farklı görüşlerden bir tanesini bu ilmi referans göstererek tercih etmiştir.