KARAKTER EĞİTİMİNE KATKISI AÇISINDAN FERİDUN ORAL'IN ÇOCUK KİTAPLARINDA EĞİTSEL İLETİLER
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TEMEL EĞİTİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA SUDANÇIKMAZ ŞİMŞEK
Danışman: Yasemin Baki
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Erken çocukluk dönemi, bireyin pek çok gelişim alanı açısından kritik dönemlerden biridir. Bu dönemde kullanılan resimli çocuk kitapları, görsel öğelerle desteklenen içerikleriyle çocukların dil, bilişsel, kişilik, duygusal ve sosyal gelişimlerine önemli katkılar sunmaktadır. Bu çalışmada Feridun Oral'ın hem yazarı hem çizeri olduğu 22 resimli çocuk kitabı incelenmiştir. Araştırmanın amacı, Feridun Oral'ın kitaplarında yer alan karakterlerin özelliklerini incelemek, bu özelliklerin uygun yaş grubuna karakter eğitimi açısından katkı sağlayıp sağlamadığını ve kitapların içerdiği eğitsel iletileri ortaya koymaktır. Nitel araştırma yöntemiyle yürütülen çalışmada, eğitsel iletilerin tespiti için içerik analizi yöntemi, karakter özelliklerinin tespiti için betimsel analiz yöntemi uygulanmıştır. Çalışma kapsamında geliştirilen karakter değerlendirme formu ve karakter türü belirleme formu ile veriler toplanmıştır. Kodlayıcı güvenirliği sağlanarak analizlerin tutarlılığı artırılmıştır. Araştırma sonucunda, Feridun Oral'ın çocuk kitaplarında toplamda 54 farklı eğitsel iletiye yer verildiği tespit edilmiştir. Bu iletiler arasında en çok öne çıkan iletiler sırasıyla yardımseverlik, hayvan sevgisi, eğlenme bilinci, arkadaşlık, doğa sevgisi iletileridir. Başkarakterlerin genellikle açık ve devingen bir yapı sergilediği, yardımcı karakterlerin ise kapalı ve durağan bir yapıda olduğu tespit edilmiştir. Karakterlerin çoğunun olumlu kişilik özellikleriyle dikkat çektiği ve büyük ölçüde gerçekçi şekilde tasarlandığı görülmüştür. Başkarakterlerin ve yardımcı karakterlerin en fazla sahip olduğu kişilik özelliğinin yardımseverlik olduğu tespit edilmiştir. Başkarakterler genellikle çocuk yaş grubundan seçilmiş, yardımcı karakterlerin ise çoğunlukla yetişkin olduğu belirlenmiştir. En sık kullanılan karakter türü hayvanlar (en sık kuş ve tavşan), en az kullanılan tür ise nesneler olmuştur. Ayrıca, cinsiyetleri belirsiz karakterlerin sayısının fazla olduğu gözlemlenmiştir. Sonuçlar değerlendirildiğinde, incelenen eserler, karakter eğitimi sürecinde; karakter türleri, kişilik özellikleri, gelişim süreçleri, cinsiyetleri, gerçeklik düzeyleri ve yaş grupları yönünden çocukların gelişim seviyelerine uygun, sundukları eğitsel ileti, bitki ve hayvan çeşitliliği açısından nitelikli birer uyaran özelliği taşımaktadır. Feridun Oral'ın resimli çocuk kitaplarının, karakter eğitimi sürecinde aktif olarak kullanılabilecek değerli materyaller olduğu söylenebilir. Çalışmada, Feridun Oral'ın kitaplarının karakter eğitimi bağlamında taşıdığı önem vurgulanmakta olup bu alanda yapılacak araştırmalara katkı sunulması amaçlanmaktadır.