Tanzimat Döneminden Cumhuriyet Dönemine Kadar Türk Edebiyatında Budizm

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı (Yl) (Tezli), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MEHMET KURNAZ

Danışman: İhsan Safi

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Orta Asya'da kurulan Türk devletlerinden başlayarak Türklerin, Hindistan'da kurulan devletlerle ilişkileri olmuştur. Bu ilişkiler neticesinde Budizm'in ve Brahmanizm'in Türkler arasında etkisi görülmüştür. Dinî alanda etkisini gösteren bu dinler bir zaman sonra kültürel alanda faaliyet gösteren yazılı kaynaklara da yansımıştır. İlmî kitaplarda, gezi ve hatıra kitaplarında, şiir, hikâye, roman ve tiyatro gibi edebî türlerde Hindistan, Budizm ve Brahmanizm hakkında genel bilgiler verildiği tespit edilmiştir. Bu çalışmada; Türklerin Orta Asya ve Anadolu'da kurduğu devletlerin Hindistan'a, Budizm'e ve Brahmanizm'e ilgileri ve bunun ilmî, edebî eserlerde ve basında yayımlanan yazılara yansımaları ele alınmıştır. Tanzimat döneminden Cumhuriyet dönemine kadar olan zaman aralığında yayımlanan seyahatname, hatıra, bilgi vermek amacıyla yazılan kitaplarda, edebî eserlerde ve basında çıkan yazılarda genel itibarıyla bu dinlerin özellikleri hakkında bilgiler verildiği belirlenmiştir. Yazarların; Hindistan'a, Budizm'e ve Brahmanizm'e bakış açıları, topluma/okuyucuya bu konulardaki bilgilerini ve düşüncelerini aktarma usulleri ile toplumun/okuyucunun tepkileri, ilmî ve edebî eserler, basında yer alan yazılar üzerinden gösterilmiştir. Bu eserlerde ve yazılarda yazarların; bu dinler hakkında bilgi verdiği, diğer dinlerle mukayese ettiği ve bazı özelliklerini benzetme unsuru olarak kullandığı sonucuna varılmıştır.