Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMED DOĞAN ÖZDEMİR
Danışman: Huriye Arıman Karabulut
Özet:
Bu tez çalışmasında, Karadeniz alabalığının (Salmo labrax)
tatlısudan deniz suyuna geçiş sürecinde karşılaştığı fizyolojik, biyokimyasal
ve moleküler değişimler ile yükseltilmiş CO₂ düzeylerinin uzun süreli etkileri
değerlendirilmiştir. Çalışma iki aşamalı bir deneysel tasarım ile
yürütülmüştür. İlk aşamada (Faz I), tatlısu koşullarında smoltifikasyonun zaman
içindeki seyri büyüme performansı, solungaç iyon düzenleyici gen ekspresyonu ve
enzim aktivitesi ile karaciğer ve ön böbrek gen profilleri kullanılarak
izlenmiştir. İkinci aşamada (Faz II), balıklar tatlısu, deniz suyu ve deniz
suyu + CO₂ koşullarına aktarılmış ve beş aylık adaptasyon süreci sonunda aynı
parametreler karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Bulgular, tatlısuda
smoltifikasyonla ilişkili moleküler hazırlığın ilerlediğini, deniz suyu
transferinin iyon regülasyonu üzerindeki yükü artırarak NKA aktivitesini önemli
ölçüde yükselttiğini ve CO₂ maruziyetinin büyüme metabolizması ve immün yanıt
üzerinde baskılayıcı etkiler oluşturduğunu göstermiştir. Genel olarak, transfer
işleminin hayatta kalmayı olumsuz etkilemediği ancak büyüme hızını sınırladığı
belirlenmiştir. Sonuç olarak, smoltifikasyon zamanlamasının yetiştiricilik
uygulamaları açısından kritik olduğu, CO₂’nin kronik bir stres unsuru olarak
yönetilmesi gerektiği ve smolt kalitesinin moleküler-biyokimyasal göstergelerle
desteklenmesinin yararlı olacağı önerilmektedir.