Rize'de Yetişen Bazı Bitkilerden Elde Edilen Özütlerin Kanser ve Normal Hücreler Üzerindeki Etkilerinin İn-vitro Araştırılması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji (Dr), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NEBAHAT EJDER

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Fatih Şaban Beriş

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kanser, dünya çapında önemli bir sağlık sorunudur. Anti-kanser ilaçların ciddi yan etkileri ve artan morbidite/mortalite oranlarından dolayı araştırmacıların potansiyel anti-kanser özellik taşıyan doğal ürünlere karşı ilgisi artmıştır. Kanser gelişimini engellemek için doğal ajanların (tek başına veya kombinasyon halinde) kullanımı, kemoprevensiyon için son derece umut verici bir strateji olmuştur. Bu çalışmada, 15 bitkiden elde edilen 32 metanol/etil asetat özütlerinin, ARPE-19 (2n), A549, CRL-2923, HT-29 ve HeLa kanser hücreleri üzerindeki antiproliferatif etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Özütlerin hücreler üzerindeki sitotoksik etkileri kolorimetrik bir yöntem olan MTT yöntemiyle çalışılarak değerlendirildi. Özütlerin ARPE-19 ve A549 hücreleri üzerindeki apoptotik etkileri jel elektroforez, DAPI ve Kaspaz-3 yöntemleriyle çalışıldı. İlave olarak A549 ve ARPE-19 hücrelerinde çizik (yara iyileşmesi) oluşturarak özütlerin, hücrede motiliteye neden olup olmadığı incelendi. Bulgulara göre, Ornithogalum balansae çiçek/soğan, Sigesbeckia orientalis çiçek MeOH ve EtOAc özütlerinin A549 hücrelerine, Helichrysum armenium MeOH ve Apium sp'nin EtOAc özütlerinin HT-29 hücrelerine karşı istatistiksel olarak daha anlamlı bir antiproliferatif etki gösterdiği bulundu (p˂0.05). O. balansae çiçek ve soğan özütleri A549 akciğer kanser hücreleri üzerinde, diğer özütlere göre düşük konsantrasyonlarda en fazla büyüme inhibisyonuna neden olduğu saptandı. Sonuç olarak O. balansae özütleri kanser hücreleri ve özellikle A549 hücreleri üzerinde önemli bir anti-proliferatif etki gösterdiği bu çalışma ile ilk kez belirlendi. Ayrıca S. orientalis, Apium sp ve H. armenium özütleri ise kanser hücrelerinde istatiksel olarak anlamlı bir sitotoksik etki sergilediği ortaya konuldu. Gelecekte, özütlerin, büyüme inhibisyonuna neden olan bileşenlerini ayrıntılı olarak belirleyebilmek ve bu bitkilerin anti-kanser ajan potansiyellerini gösterilebilmek için daha detaylı çalışmaların yapılması gerektiği kanısındayız.