Adrenal kitlelerde fenotipik görüntüleme (pozitron emisyon tomografisi, bilgisayarlı tomografi ve manyetik rezonans verilerinin ışığında adrenal kitlelerin değerlendirilmesi)
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET HAMDİ AKTAN
Danışman: Elif Akdoğan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Adrenal kitle lezyonlarının değerlendirmesinde hâlihazırda bilgisayarlı tomografi (BT) ve manyetik rezonans görüntüleme (MR) en sık kullanılan radyolojik yöntemlerdir. Son yıllarda adrenal lezyon değerlendirmesinde pozitron emisyon tomografisi (PET/BT) de kullanılmaya başlanmıştır. Rize Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Tıp Fakültesi, Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Nükleer Tıp bölümünde, başka sebeplerle çekilen PET/BT görüntülemelerinde tespit edilen adrenal kitle lezyonlarının değerlendirilmesinde PET/BT' nin etkinliğini test etmek üzere bu çalışmayı planladık. Metot: Bu tez çalışmasında, Rize Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Nükleer Tıp Bölümü' nde 2014-2016 yılları arasında çekilen PET/BT' lerde adrenal lezyonu olan hastalar seçildi (n=246). Patolojik tanısı olan hastalar doğrudan çalışmaya alındı (n=14). Patolojik tanısı olmayan hastalar için takip ile karar verildi. Üç aydan daha uzun sürede PET/BT veya BT takibi olanlar değerlendirmeye alındı (n=63). Toplam 77 adrenal lezyon çalışmaya alındı. Patolojik tanısı olan lezyonlar, tanıları doğrultusunda benign (n=12) ve malign (n=2) olarak ayrıldı. Doku tanısı olmayan adrenal kitleler (n=63) ise boyut takipleri (ortalama takip süresi: 468 gün) ile değerlendirildi. Kitle boyutunda değişiklik olmayanlar benign (n=45) ve kitle boyutunda değişiklik olanlar da malign (n=18) olarak değerlendirildi. Kitle boyutundaki değişiklikler, kemoterapiyle küçülme (n=6) (ortalama takip: 94,3 gün), kemoterapi almayan hastalarda lezyonlarda büyüme (n=6) (ortalama takip: 133 gün) ve primer malignitelerde yeni gelişen lezyonlar (n=6) (ortalama takip: 158,8 gün) olmak üzere üç bölümde incelendi. Bütün adrenal kitleler malign-benign ayrımı için HU, SUVmax-adrenal, SUVmean-adrenal, SUVmax-adrenal /SUVmax-Karaciğer değeri, ADC ve boyutları açısından değerlendirildi. ROC eğrisi çizilerek her bir parametre için bir cutoff değeri oluşturulmaya çalışıldı. Sonuçlar: Çalışmaya alınan 77 hastanın 55'i adenom (%71,4), 19'u metastaz (%26), biri adrenokortikal karsinom (ACC) (%1,3), biri feokromositoma (%1,3) ve biri de miyolipom (%1,3) olarak değerlendirilmiştir. Tespit edilen cutoff değerleri, HU için 16, SUVmax-adrenal için 4,75, SUVmean-adrenal için 2,25, SUVmax-adrenal/SUVmax-Karaciğer için 1,27, kitle boyutu için 2,85 cm olarak bulundu. ADC ise malign-benign ayrımında kullanılabilecek bir değer olarak bulunmadı. Sensitivite, spesifite, pozitif prediktif değer ve negatif prediktif değer tespit edilen HU değeri için sırasıyla %100, %77,19, %60,61 ve %100, SUVmax-adrenal değeri için sırasıyla %95, %98,25, %95, %98,25, SUVmean-adrenal değeri için sırasıyla %100, %92.73, %82.61, %100, SUVmax-adrenal/SUVmax-Karaciğer değeri için sırasıyla %100, %92,73, %83,33 ve %100 ve kitle boyutu için sırasıyla %65, %80,7, %54,17 ve %86,79 olarak tespit edildi. Tartışma: Şimdiye kadar yapılan çalışmalarda SUVmax-adrenal için 3,1 değeri cutoff olarak genel kabul görmüş olsa da, bu değer bizim çalışmamızda cutoff değeri olarak kullanıldığında sensitivite ve negatif prediktif değeri hafif arttırırken, pozitif prediktif değeri (%95.00'ten %76,92'ye) ve spesifiteyi dikkate değer ölçüde (%98,25'ten %89,47'ye) düşürmüştür. Bizim çalışmamızda bulduğumuz 4,75 SUVmax-adrenal değeri yöresel populasyonumuz için daha uygun bir değerdir. SUVmax-adrenal değerinin etkinliğini SUVmax-adrenal/SUVmax-Karaciğer değeri ile karşılaştırdığımızda, SUVmax-adrenal değeri daha efektif çıkmıştır. Üzerinde pek çalışma yapılmamış olan SUVmean-adrenal değeri çalışmamızda etkili bulunmuş olsa da SUVmax-adrenal kadar etkili değildi. Çalışmamız sonucunda ADC değerinin adrenal lezyon malign-benign ayrımında yeri olmadığı sonucuna varıldı. Çalışmamızda tespit ettiğimiz SUVmax-adrenal 4,75 ve HU 16 olarak alındığında ve beraberce kullanıldığında, hem pozitif hem de negatif prediktif değer %100 olmaktadır. Adrenal kitleler değerlendirilirken SUVmax-adrenal ve HU değeri ile birlikte değerlendirilmesi spesifite ve sensitiviteyi en yüksek noktaya taşımaktadır. Pahalı olması sebebiyle ancak şüpheli lezyonlarda kullanım alanı bulan PET/BT'nin hem fiziksel hem de fonksiyonel görüntüleme özelliklerini içermesiyle ileride adrenal görüntülemede daha önemli bir yere geleceği sonucuna varılmıştır. 2017, 75 sayfa Anahtar Kelimeler: Adrenal gland, adrenal adenoma, adrenal metastaz, adrenal BT, adrenal PET/BT