XIX. yüzyıl şahsiyetlerinden Abdî Efendi ve Münâzara-i Nutk-ı Bî-pervâ ile Akl-ı Dânâ'sı (inceleme-tenkitli metin-sözlük-dizin-tıpkıbasım)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Gülsen Hıra

Danışman: Mehmet Sait Çalka

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tez çalışması giriş ve dört bölüm üzerine kuruldu. Bu çalışmada, XIX. yüzyıl şahsiyetlerinden Şebinkarahisârlı (Şarkîkarahisârlı) Abdî Efendiʼnin mensûr olarak kaleme aldığı, Münâzara-i Nutk-ı Bî-pervâ ile Akl-ı Dânâ (Nev-peydâ) adlı eserinin yazma ve matbu nüshasının tenkitli incelemesi yapılmıştır. Bir müellifi ve eser(ler)ini tanımak ve tanıtmak için müellifin yaşadığı devrin siyasi ve edebî yönlerinin de bilinmesi gerektiğinden çalışmanın giriş bölümünde, müellifin yaşadığı devir, siyasi ve edebî yönleriyle ele alındı. Birinci bölümde, müellifin hayatı, edebî kişiliği ve eserleri üzerinde duruldu. İkinci bölümde, münâzaranın tanımı, menşei ve tasnîfine değinildikten sonra Türk edebiyatında yazılan münâzaralara ismen yer verildi. Üçüncü bölümde, eserin (manzûm ve mensûr bölümler) genel hatlarıyla tanıtımı yapıldı. Dördüncü bölümde, tenkitli metin kurulurken izlenen yöntemlere değinilerek, transkripsiyonlu metni verildi. Değerlendirme ve sonuç kısmında, çalışmanın öneminden, elde edilen bulgulardan ve çıkartılabilecek sonuçlardan bahsedildi. Söz konusu eserin daha iyi anlaşılmasını sağlamaya yönelik ekler, sözlük ve dizin çalışması sunuldu. Çalışmanın son kısmında ise, Ankara Millî Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu'nda 06 Mil Yz A 8971 arşiv numarası ile kayıtlı yazma nüshasının tıpkıbasımı ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı Osman Ergin Yazmaları Koleksiyonu'nda OE_Yz_1287/759 arşiv numarasıyla kayıtlı matbû hâli eklendi. Anahtar Kelimeler: XIX. Yüzyıl, Abdî Efendi, Münâzara, Münâzara-i Nutk-ı Bî-pervâ ile Akl-ı Dânâ, Tenkitli Metin.