RİCHARD SWİNBURNE'DE DİNÎ TECRÜBE
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, FELSEFE VE DİN BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FAİK AYTEMİZ
Danışman: Faruk Karaca
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Din felsefesi alanında en önemli tartışma konularından biri durumunda bulunan dinî tecrübe olgusu nerdeyse bütün düşünürlerin ilgi alanına girmiştir. Din felsefesi tarihinde öne çıkan isimlerden biri olan Richard Swinburne'ün alana dair gerek içerik olarak gerekse metodolojik olarak önemli değerlendirmelerde bulunduğu görülmektedir. "Richard Swinburne'de Dinî Tecrübe" başlıklı iki bölümden oluşan bu çalışmada Swinburne'ün dinî tecrübe ile ilgili görüşleri incelenmeye çalışılmıştır. Çalışmamızın birinci bölümünde; din, inanç-iman kavramları analiz edilmiş, epistemolojik açıdan hangi unsurlardan oluştuğu ve yapısı gösterilmiş; kısaca kutsal bir gerçekliğin belirli bir şekilde algılanması veya kavranması şeklinde tanımlayabileceğimiz dinî tecrübenin kavramsal çerçevesi oluşturulmuş, bu kapsamda dinî tecrübe kavramının mahiyeti, dinî tecrübe çeşitleri, dinî tecrübenin özellikleri, dinî tecrübe-mistik tecrübe ilişkisi, dinî tecrübedeki tartışma alanları, dinî tecrübenin imkânı ve değeri gibi hususlar incelenmiş; bu bağlamda örneğin dinî tecrübenin pek çok kavramsal ve ampirik karışıklık ile karakterize olmaya devam etmesi gibi, söz konusu alanla ilgili araştırmalarda eksik görünen hususlara yer verilmiş, dinî tecrübenin ortak bir özü olup olmadığına dair tartışmalar aktarılmış, dinî tecrübenin empirik ve ontolojik yönden mümkün olup olmadığı analiz edilmiş, dinî tecrübenin nesnel bilgi sunmasının mümkün olup olmadığı alanın düşünürleri karşılaştırılmak suretiyle değerlendirilmiştir. İkinci bölümde ise; Swinburne'e göre Tanrı'yı algılamanın imkânı, dinî tecrübenin mahiyeti, dinî tecrübenin rasyonel açıdan ve Tanrı'nın varlığına rasyonel bir kanıt olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği, dinî tecrübenin nesnelliği ve dinî tecrübe anlayışının özgün yönlerinin neler olduğu gibi konular betimlenmeye ve değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda, Swinburne'ün stratejisinin, teizmin ampirik kanıtlarla doğrulanabilen bir teori ya da varoluşsal hipotez olduğu, dinî tecrübenin de bu stratejinin merkezinde olup, bir bütün olarak dinî tecrübelerin teizmi natüralizmden daha fazla desteklediği, Swinburne açısından dinî tecrübenin, Tanrı'nın kendisini bir bilince sunması, kişinin de o Tanrı'yı algılaması olduğu, Swinburne'de dinî tecrübe nihaî gerçekliğin/Tanrı'nın hem tecrübesi hem de göstergesi olup, nihaî gerçekliğin/Tanrı'nın olağan yollarla algılanabildiği, onun argümanının, duyu algılarımıza ne kadar güvenebileceğimize ve teizmin doğru olma olasılığını artırma kabiliyetine dair tartışmalara önemli katkılarda bulunduğu, dinî tecrübenin nesnelliği tartışmalarında Öznel İkna Eğilimi ilkesi ve diğer birçok ilke ile önemli katkılarda bulunduğu ve dinî tecrübe anlayışının özgün yönlere sahip olduğu söylenebilir.