Bilim insanlarının çocukluk yaşantıları ve bilimsel kariyer süreçleri


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, FEN BİLGİSİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖMER ZENGİN

Danışman: Mehmet Küçük

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Mevcut tez çalışmasının amacı, ülkemizdeki başarılı ve uluslararası camiada tanınır bilim insanlarının çocukluk yaşantıları ile bilimsel kariyer süreçlerindeki ortak noktalarını derinlemesine incelemektir. Mevcut tez çalışması nitel araştırma yöntemi olan olgu bilim desenine göre tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 15 farklı üniversitede görev yapan toplamda 30 bilim insanı oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Veriler, 2016-2017 yılları arasında katılımcılarla yüz-yüze ya da online görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Elde edilen veriler yazıya döküldükten sonra betimsel analiz yöntemine tabi tutulmuştur. Bu verilerden hareketle, halihazırda bilim insanı olan katılımcıların çocukluk yaşantılarında "kendi oyuncağını üretme" ile "araştırma ve incelemeye yönelik etkinlikler açısından doğada serbestçe vakit geçirme" vb. özelliklerin ön plana çıktığı belirlenmiştir. Diğer taraftan katılımcıların erken çocukluk yıllarını da içine alacak şekilde zamanın ve kültürel bağlamın bir sonucu olarak bilim insanı olma fikrinin ilgili yıllarda baskın bir şekilde ortaya çıkmadığı; bilim insanı olma ve kariyere yönlenmenin çoğunlukla üniversite yıllarında belirgin hale geldiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda her ne kadar erken çocukluk yıllarındaki yaşantıların özelliği bilimi sevmek ve ona ilgi duymak açısından önemli olsa da, bilim insanlarıyla ortak yaşantıya sahip olmanın – birlikte vakit geçirmenin esas teşvik edici faktör olduğu ortaya çıkmıştır. Buradan hareketle açıklanan yaşantıları bireylere kazandırabilecek öğrenme ortamlarının tasarlanması ve formal okul zamanının içinde ya da dışında uygulanması önerilmektedir.