CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRK ROMANINDA ÇOK EŞLİLİK VE ALDATMA (1923-1938)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, türk dili ve edebiyatı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SALİH DİZDAR

Danışman: İhsan Safi

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, erken Cumhuriyet dönemi Türk romanında (1923-1938) çok eşlilik, aldatma ve ilgili meselelerin nasıl ele alındığı incelenmiştir. Osmanlı Devleti'nde yasal ve meşru bir uygulama olan çok eşlilik, Medeni Kanun'un kabulüyle yasaklanmıştır. Çok eşlilik, aldatma ve ilgili meseleler; değişen toplumsal kabuller, halka benimsetilmeye çalışılan ideolojik bakış açıları, bireysel ve psikolojik krizler, toplumsal yozlaşma ve eski rejim eleştirilerinin kesiştiği geniş bir tartışma alanı oluşturur. Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden metin analizi yöntemi kullanılarak erken Cumhuriyet dönemi romanlarında çok eşlilik, aldatma ve ilgili meselelerin nasıl yansıma bulduğu sistemli bir biçimde çözümlenmiştir. Çok eşlilik meselesine değinen romanlarda ana eksenin geleneksel yaşamın ve Osmanlı devlet yöneticilerinin eleştirisi olduğu görülmüştür. Aldatma meselesi, ağırlıklı olarak yozlaşma ve yanlış Batılılaşmayla ilgili olarak işlenmiştir. Kadınların boşanma konusundaki yaşadığı sıkıntılar romancıların önemli dikkat noktalarındandır. Metres meselesi genel itibariyle çok eşlilik uygulamalarıyla karşılaştırmalı bir biçimde ele alınmış ve ahlâkî çöküşün bir yansıma alanı olarak sunulmuştur. Cariye meselesiyse geleneksel yaşamın eleştirisiyle birlikte harem kadınlarının ikbal hırsları ve güç arzularıyla ilişkili bir biçimde kurgu dünyasına taşınmıştır. Sonuç itibariyle erken Cumhuriyet dönemi romanlarının çok eşlilik, aldatma ve ilgili meseleler üzerinden dönemin toplumsal yapısını ve değişim sürecini farklı yönlerden işlediği ortaya koyulmuştur.