Yeni tür azaftalosiyaninlerin sentezi ve floresans özelliklerinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Kimya (Yl), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZİYARET ÇETİNKAYA

Danışman: Günay Kaya Kantar

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tezde, ariloksi ve ariltiyo grupları içeren yeni metallo (M: Zn, Cu, Co) azaftalosiyanin bileşiklerinin sentezi gerçekleştirilmiş ve Zn(II) komplekslerinin floresans özellikleri incelenmiştir. Azaftalosiyaninler, makrosiklik yapıları, geniş π-konjugasyonu ve metal iyonlarını içerebilmeleri sayesinde optoelektronik ve biyomedikal uygulamalarda giderek artan bir öneme sahiptir. Bu bağlamda, çalışmada 3-metoksifenol ve 3-metoksitiyofenol türevli dört farklı sübstitüe azaftalonitril başlangıç maddesi sentezlenmiş ve bunlardan yola çıkılarak Zn, Cu ve Co içeren on iki adet azaftalosiyanin bileşiği elde edilmiştir. Çinko merkezli azaftalosiyaninlerin floresans emisyon özellikleri incelenmiş, stokes kayma değerleri ve floresans kuantum verimleri hesaplanmıştır. Bulgular, özellikle okso köprüsü içeren Zn-azaftalosiyaninlerin yüksek floresans verimine sahip olduğunu ve bu yapıların sensör sistemleri, biyo görüntüleme ajanları gibi alanlarda potansiyel taşıdığını göstermiştir. Öte yandan, tiyofenol türevi tiyo-sübstitüe bileşiklerin kuantum verimi düşüktür; bu da bu tür yapıların enerji transferine dayalı uygulamalarda tercih edilebileceğini ortaya koymuştur. Bu çalışma, ariloksi ve ariltiyo sübstitüe azaftalosiyaninlerin yapı-özellik ilişkisine dair yeni bulgular sunmakta; yapısal modifikasyonların floresans davranışa etkilerini ortaya koyarak hem akademik hem de uygulamalı araştırmalar için özgün ve kıymetli bir kaynak oluşturmaktadır. Bu yönüyle tez, azaftalosiyanin kimyasına özgün ve nitelikli bir katkı sağlamaktadır.