Rize fıkraları (İnceleme-tasnif-metin)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı (Yl) (Tezli), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEFACAN DOĞRU

Danışman: Elif Şebnem Demirci

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Modern dünyada, şehir hayatına olan yönelim dolayısıyla bazen fıkralara daha fazla ihtiyaç duyulabilmektedir. Özellikle son yıllarda artan kentleşme eğiliminden kaynaklı olarak insanlar arasındaki iletişim daha katı ve sert bir hal almış ve konuşma esnasındaki şakalaşmalar, mizahi unsurlar, kinayeler resmi hayatın getirmiş olduğu ciddiyet dolayısıyla azalmıştır. Bu durumun fıkraların toplum içerisindeki öneminin artmasında önemli bir etken olduğu düşünülmektedir. Konusu fıkralar etrafında şekillenen çalışmada Rize ilinden derlenen ve çeşitli kaynaklardan ulaşılan metinler; yapılarına, konularına, derleme bölgesine, geliştiği fıkra tipi çevresine ve farklı anlatım şekillerine göre incelenmiştir. Bu bağlamda fıkraların tasnifi konusunda muhteva merkezli veya tip merkezli tasnif ayrımı yoluna gidilmemiş; her iki tasnif çeşidinin birleşimi ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Fıkralarla ilgili olan bu çalışmada insan doğasının eğlenceli yanının sürdürülebilirliğinin ortaya koyulması hedeflenmiş; dar anlamda Rize, geniş anlamda ise Karadeniz insanının espritüel kişiliğine dikkat çekilmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Rize, fıkra, yapı, inceleme, tasnif, metin.