DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLARIN EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNE ETKİSİ: GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER ÖRNEĞİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAMZA YAROĞLU
Danışman: Emrullah Özden
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ülkeler arasında, 1980'li yıllarda başlayan liberalleşme hareketi öncesine kadar sınırlı bir etkileşim vardı. Bu hareketle birlikte, özellikle gelişmiş ülkelerin sahip oldukları Çok Uluslu Şirketler'in (ÇUŞ) ellerinde bulundurdukları sermayeleri değerlendirmek için az gelişmiş veya gelişmekte olan ülkelere doğrudan veya dolaylı olarak yatırım yapmaya başladıkları gözlemlenmiştir. Özellikle de doğrudan yabancı yatırımların (DYY) gelişmekte olan ülkelere yöneldiği gözlemlenmiştir. Liberalleşme sürecinin hızlanması, gelişmekte olan ülkelerin DYY çekmek adına mücadelesini artırmıştır. Doğrudan yabancı yatırımların bu ülkelerin büyümelerine olumlu yönde katkı sağlayacağı düşüncesi, bu mücadelenin en önemli gerekçelerinden biri olmuştur. Literatüre bakıldığında doğrudan yabancı yatırımların, ekonomik büyümenin üzerinde pozitif etki yarattığı düşünülse de farklı sonuçların olduğu çalışmalar da mevcuttur. Bu yönüyle çalışmamızda G-20 ülkeleri arasında yer alan ve aynı zamanda gelişmekte olan; Türkiye, Arjantin, Brezilya, Çin, Hindistan, Endonezya, Suudi Arabistan, Güney Kore, Meksika ve Güney Afrika'nın 1990-2018 yılları arasındaki dönemlerin verilerini kullanarak doğrudan yabancı yatırımların, ekonomik büyüme üzerindeki etkisi incelenmiştir. Panel veri analizi sonuçlarına göre doğrudan yabancı yatırımların, ekonomik büyüme üzerinde istatistiki olarak anlamlı ve pozitif etkisi olduğu tespit edilmiştir. İhracatın da büyüme üzerinde pozitif etkisi gözlemlenirken Ar-Ge harcamalarının ise büyüme üzerinde negatif etkisi olduğu sonucuna varılmıştır. Doğrudan yabancı yatırımların, teknoloji transferi aracı olduğu gerçeği düşünüldüğünde yatırımın destinasyonunun gelecek çalışmalarda analize dâhil edilmesi gerektiği kanaatindeyiz. Anahtar Kelimeler: DYY, Ekonomik Büyüme, Liberalleşme, Sermaye Birikimi, Panel Veri Analizi.