Yapay ve yarı yapay alanlarda yayılım gösteren Culex pipiens kompleks türlerinde gözlenen kdr ve ace direnci

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ELİF KILIÇARSLAN

Danışman: Muhammet Mustafa Akıner

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Culex pipiens L., 1758 (Diptera: Culicidae) dünyadaki en önemli ve hastalık vektörü olan türlerden biridir. Efektif bir kontrol yapılabilmesi için insektisitlere karşı gelişen direncin takip edilmesi büyük öneme sahiptir. Bu çalışmada Türkiye Orta ve Doğu Karadeniz Bölgesi'nde 2020 aktif sezonunda dokuz ilden toplanan Cx. pipiens örneklerinde vgsc (kdr L1014F/C) ve ace-1 (G119S, F290V) spesifik bölgelerinde direnç ile ilgili mutasyonların varlığı araştırılmıştır. kdr için, her bölgede L1014F mutasyonu belirlenirken, duyarlı ve dirençli tip aleller için üç farklı sessiz mutasyon tespit edilmiş olup çalışılan popülasyonların hiçbirinde L1014C mutasyonu saptanmamıştır. ace-1 bölgesi için, çalışılan popülasyonlarda F290V değişimi heterozigot genotipte ve düşük oranlarda saptanırken, G119S değişimi daha yaygın bulunmuştur. ace-1 bölgesi için G119I (6 popülasyon) ve G119N (5 popülasyon) değişimleri ilk defa tespit edilmiştir. Dirence neden olan mutasyon tiplerinde yapay ve tarımsal alanlar arasında anlamlı fark bulunamamıştır.