• Ana Sayfa

Örgütsel Adalet ve Çalışan Ses Davranışı Arasındaki İlişkide Psikolojik İyi Oluş ve Proaktif Kişiliğin Rolü

Creative Commons License

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MELTEM TURAN AYDIN

Danışman: Güler Yanık

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, örgütsel adaletin çalışan ses davranışı üzerindeki etkisinde psikolojik iyi oluşun aracılık rolü ve bu dolaylı ilişki üzerinde proaktif kişiliğin koşullu bir rol oynayıp oynamadığı incelenmiştir. Araştırma, çalışanların örgütlerinde algıladıkları adalet düzeyinin psikolojik iyi oluşları aracılığıyla ses davranışlarını nasıl şekillendirdiğini ve bu sürecin proaktif kişilik düzeyine göre farklılaşıp farklılaşmadığını açıklamayı amaçlamıştır. Araştırmada ilişkisel analiz yöntemi kullanılarak, hipotezleri test edebilmek amacıyla Marmara Bölgesi’nde otomotiv sektöründe görev yapan 527 adet çalışandan, amaçsal örnekleme yöntemi kullanılarak anket formu aracılığıyla veriler toplanmıştır. Çalışma, örgütsel adalet, psikolojik iyi oluş, proaktif kişilik ve ses davranışı değişkenleri arasındaki ilişkileri aracı–düzenleyici bir model kapsamında ele almış ve bu kapsamda durumsal aracılık analizi Hayes’in PROCESS makrosu kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Analizler sonucunda, örgütsel adaletin çalışan ses davranışı üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkiye sahip olduğu ve bu ilişkide psikolojik iyi oluşun aracı bir rol üstlendiği belirlenmiştir. Ayrıca, örgütsel adaletin psikolojik iyi oluş aracılığıyla ses davranışı üzerindeki dolaylı etkisinin proaktif kişilik düzeyine göre anlamlı biçimde farklılaştığı ve bu etkinin özellikle proaktif kişiliği yüksek bireylerde daha güçlü olduğu saptanmıştır. Elde edilen sonuçlar, çalışan ses davranışını güçlendirmede hem psikolojik hem de kişilik temelli kaynakların birlikte değerlendirilmesi gerektiğine işaret etmektedir. Çalışmada ses davranışı bütüncül bir bakış açısıyla ele alınmış, elde edilen bulgular çerçevesinde değerlendirilerek alana ve uygulamaya yönelik katkılar tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.