KÜRTÜN BARAJ GÖLÜ'NDE Ligula intestinalis'in ÇEVRESEL PARAZİTOLOJİ AÇISINDAN İNCELENMESİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, SU ÜRÜNLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP ZEHRA İPEK
Danışman: Şevki Kayış
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sucul sitemler bir çok kirleticinin son birikim yeri olarak ekolojik çalışmalarda oldukça önemli bir yer tutmaktadır. Kirleticilerin tespiti için kullanılan yöntemlerden biri de biyoindikatör canlılardır. Ligula intestinalis biyoindikatör özellikleri bakımından oldukça önemli bir türdür. Bu çalışmada Kürtün Baraj Gölü'nde L. intestinalis ile enfekte olan balıklarda ağır metal birikimine bakılmış ve pestisit ve antibiyotik birikimi açısından kullanılabilirliğini ölçümlemek amacıyla laboratuvar ortamında denemeler yapılmıştır. Toplamda 450 adet balık Kış, Yaz ve Sonbahar 2020 tarihlerinde uzatma ağı kullanılarak yakalanmış, örneklenen bireylerin hibrit bir popülasyonu temsil ettiği ortaya konulmuştur. Ayrıca denemeler için 248 adet balık örneği canlı olarak laboratuvara getirilmiştir. Squalius orientalis ve Alburnus derjugini türlerinin sistematik incelemeleri için 10 adet hibrit birey formaldehitte fikse edilmiştir. En yüksek prevelans Ekim ayında (%78,94) ve 0-10 cm'lik balıklarda (%77,8) gözlenmiştir. İlaveten parazitin toplam prevelansı %48,44'tür. Literatürde ata türlerin prevelansı incelendiğinde hibrit bireylerin L. intestinalis enfeksiyonlarına karşı daha hassas olduğu gözlenmiştir.Yaz örneklemesine ait sedimentte, suda, balıkların kas ve solungaç dokuları ile L. intestinalis parazitlerinde Zn, Mn, Cu, Cr, Ba için metal birikimi incelenmiştir. Birikim açısından sadece Cu solungaç ve kaslardan daha fazla miktarda parazitte birikirken, korelasyon testlerine göre konakçı balıkla Cr pozitif bir korelasyon göstermiştir. Organofosforlu bir pestisit türü olan malathionun enfekte ve enfekte olmayan balıklarda ilk deneme için 10. günün sonunda birikimine bakılmış ve L. intestinalis'in pestisitleri bünyesinde biriktirdiği ortaya konmuştur. 15 gün süren ikinci denemede sonunda ise malathion miktarının enfekte balık ve enfekte olmayan balıkta azalırken, parazitte arttığı gözlemlenmiştir. Enroflaksasin ile yapılan antibiyotik denemesi sonunda L. intestinalis ile enfekte balıkların enfekte olmayan balıklara göre 2., 4. ve 5. günlerde sırasıyla 1,06, 2,03 ve 1,7 kat daha fazla birikim yaptığı gözlenmiştir. Çalışmanın sonunda L. intestinalis'in Cr için bir biyoindikatör olarak gözükmesine rağmen, çalışılan diğer metaller için iyi bir biyoindikatör olmadığı sonucuna varılmıştır. Bununla beraber pestisit kirliliği için de iyi bir biyoindikatör adayı olduğu ve antibiyotik için ise ümit vaad eden bir biyoindikatör olabileceği de bu çalışmada yapılan labaratuvar denemelerinde ortaya konmuştur. Aynı zamanda bu çalışma ile dünya literatüründeki hibrit balık bireylerinde Ligula intestinalis'in varlığı ve prevelansı ilk kez ortaya konmuştur.