Karayolu Refüj Bitkilendirmelerinin Kurakçıl Peyzaj Stratejileri Bakımından İncelenmesi, Rize-Ardeşen İlçesi Atatürk Caddesi Örneği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, PEYZAJ MİMARLIĞI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BEYZA ŞEBNEM KAYMAK

Danışman: Ömer Lütfü Çorbacı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Rize ili Ardeşen ilçesindeki refüj alanlarında kullanılan bitki taksonlarının kurakçıl peyzaj uygulamaları açısından değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Küresel iklim değişikliği, artan su kıtlığı ve sürdürülebilir peyzaj uygulamalarına duyulan ihtiyaç, kurakçıl peyzaj anlayışını giderek daha önemli hâle getirmiştir. Bu bağlamda, su tüketimi düşük, bakım gereksinimi az ve çevresel dayanıklılığı yüksek bitki taksonlarının refüj alanlarında kullanımı hem ekolojik hem de ekonomik açıdan avantajlar sağlamaktadır. Çalışma kapsamında Ardeşen ilçesindeki refüjler yerinde incelenmiş, kullanılan bitki taksonları tespit edilmiş ve her takson kurakçıl peyzajın temel ilkeleri ve refüj tasarım ilkeleri bir arada ele alınarak değerlendirme yapılmıştır. Daha sonra bu kriterlerden öne çıkanlar detaylı şekilde incelenmiştir. Analizlerde; bitki seçimi, sulama, bakım, budama gibi parametreler dikkate alınmıştır. Değerlendirme sürecinde Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) yöntemi kullanılarak kurakçıl peyzaj planlama kriterleri arasında karşılaştırmalar yapılmış ve uygunluk dereceleri belirlenmiştir. Bu kriterler arasında toprak hazırlığı, çim alanların oluşturulması, malç kullanımı, etkin sulama ve bakım-budama kriterlerine ait veriler tüm refüjler için aynı sonucu taşımakta olduğu gözlemlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, mevcut refüj bitkilerinin büyük bir kısmının yüksek su ihtiyacına sahip olduğu ve kurakçıl peyzaj ilkeleriyle tam uyumlu olmadığı tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda, Ardeşen ilçesi gibi yağışlı bir bölgede bile, iklim değişikliği ve uzun vadeli sürdürülebilirlik hedefleri doğrultusunda, refüj alanlarında daha kurakçıl taksonların tercih edilmesi gerektiği önerilmektedir.