Sezyum (137Cs) ve potasyum (40K) radyonüklidlerinin topraktan çay bitkisine (Camellia sinensis) ve tüketicisine geçişinin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Fizik Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Yeşim GÜR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Hasan Baltaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çay (Camellia sinensis), içme suyundan sonra dünyada tüketilen en popüler içeceklerden biridir. Türkiye'nin Doğu Karadeniz Bölgesi'nde çay tarlaları 1986 yılında Çernobil nükleer santral kazasındaki radyoaktif serpintiden güçlü bir şekilde etkilenmiştir. Bu çalışmada, Rize ilinde seçilen 6 farklı istasyondan toplanan toprak ve yeşil çay yaprağı örneklerinin yanı sıra üretimi yapılan siyah kuru çaylarda 226Ra, 232Th, 137Cs ve 40K radyonüklidlerinin konsantrasyon değerleri HPGe gama spektrometresi ile ölçülmüştür. 137Cs için aktiflik konsantrasyonlarının toprak, yeşil çay yaprağı ve siyah kuru çay örneklerinde sırasıyla 45,53-296,18, 2,39-7,41 ve 2,18-4,14 Bq kg-1 aralığında değiştiği tespit edilmiştir. 40K için aktiflik konsantrasyonlarının toprak, yeşil çay yaprağı ve siyah kuru çay örneklerinde sırasıyla 99,82-339,13, 342,86-382,21 ve 148,37-480,09 Bq kg-1 aralığında değiştiği belirlenmiştir. Kuru siyah çay örneklerinden demleme yöntemi ile çay solüsyonuna geçen 137Cs ve 40K radyonüklid konsantrasyonları belirlenerek geçiş kesrinin sırasıyla ortalama olarak % 28,61 ve % 31,09 olduğu hesaplanmıştır. Ayrıca, 226Ra, 232Th,137Cs ve 40K radyonüklidlerinin topraktan çay yaprağına transfer faktörleri ve siyah çay tüketimine bağlı radyolojik risk parametreleri hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlardan, çay tüketimine bağlı olarak radyasyon değerlerinin halk sağlığı açısından herhangi bir risk taşımadığı gözlenmiştir.