Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Su Ürünleri (Yl), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Haydar Birol İMRE
Danışman: Cüneyt Kaya
Özet:
Bu tezde, Dicle-Fırat nehir sisteminin
Türkiye sınırları içerisinde kalan kısmında yaşayan ve aynı zamanda iki büyük
balık koleksiyonunda muhafaza edilen 96 örnek serisinden 3 Garra türüne ait 1658 bireyin literatürde belirlenen kritik
diagnostik karakterleri incelenmiş ve mevcut dağılım alanları irdelenmiştir.
İncelenen diagnostik karakterlerin taksonomide uygulanabilirliği ve bu
karakterlerin aralık değerlerinin doğruluğu irdelenmiştir. Çalışma alanında
yayılış gösteren üç türden morfolojik olarak en kolay ayrılan tür olan G. variabilis, diğer iki türden
kolaylıkla ayırt edilebildiği için çalışmanın ana temasını G. rufa ve G. rezai oluşturmuştur.
Garra rezai, yakın zamanda Dicle
drenajında coğrafi olarak birbirinden uzak iki bölgeden tanımlanmıştır: Bunlar
yukarı Yanarsu Çayı (Doğu Anadolu) ve Bouein-Sofla Deresi (İran)’dir. G. rezai’nin tanımlanmasından sonra
yayılış alanındaki dikkat çeken durumun incelenmesi ihtiyacı doğmuştur. Bu nedenle,
iki geniş balık koleksiyonunda 1957-2023 yılları arasında toplanan örnekler
incelenerek G. rezai ve morfolojik
olarak en yakın olduğu tür olan G. rufa'nın
Türkiye'deki dağılım sahasının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç
doğrultusunda, bu iki türü morfolojik olarak ayırt eden kritik diagnostik
karakterlere odaklanılmış olup bunlar dorsal yüzgeç orijini ve ense arasındaki
predorsal orta hattaki pullar ve dorsal yüzgeç dallanmış ışın sayılarıdır.
Sonuçlar, G. rufa'nın Dicle-Fırat
havzasında yaygın olarak dağılım gösteren bir tür olduğunu, G. rezai'nin ise bölgesel olarak yaygın
olduğunu ve Dicle havzasında en az altı farklı bölgede popülasyonlar olduğunu
ortaya çıkardı. Ayrıca, G. rezai'nin
yukarı Fırat Nehri’nden ilk kez bu çalışmada tespit edildi. Bunun yanı sıra, G. rezai'nin G. rufa ile bir arada bulunduğu akarsularda tespit edilmiştir.