Lâmi'î Çelebi, Fütûhu'l-Mücâhidîn li-Tervîhi Kulûbi'l-Müşâhidîn (Nefehâtü'l-üns tercümesi): İnceleme, tenkitli metin, sözlük, dizin

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SONGÜL KARACA

Danışman: Hasan Ali Esir

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Anadolu'da yazıldığı bilinen ilk Türkçe sufi tabakat kitabı Lâmi'î Çelebi'nin 1521 yılında yazdığı Fütûhu'l-Mücâhidîn li-Tervîhi Kulûbi'l-Müşâhidîn adlı eseridir. Bu eser, Molla Câmî'nin Nefehâtü'l-Üns min Hadarâti'l-Kuds adlı Farsça eserinin ilaveli tercümesidir. Telif-tercüme mahiyetindeki bu eser, Nefehâtü'l-Üns Tercümesi olarak meşhur olmuş ve kendisinden sonra yazılan pek çok esere kaynak teşkil etmiştir. Fütûhu'l-Mücâhidîn; Lâmi'î'nin, usta bir nâsir olmaktan başka iyi bir müdekkik ve âlim olduğunu ortaya koyması bakımından da önemlidir. Bu çalışma; giriş, iki bölüm, sonuç ve değerlendirme, tenkitli metin, sözlük, dizin ve eklerden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Arap, Fars ve Türk edebiyatlarındaki sufi tabakat kitapları ele alındı. Birinci bölümde Lâmi'î'nin hayatı ve eserleri hakkında kısaca bilgi verilerek Fütûhu'l-Mücâhidîn'den elde edilen yeni bilgiler ortaya konuldu. İkinci bölümde eser ayrıntıyla incelendi. Daha sonra eserin tenkitli metni oluşturuldu. Böylece Fütûhu'l-Mücâhidîn, Lâmi'î'nin kaleminden çıkan en yakın metne yaklaştırıldı. Tenkitli metnin anlaşılmasını ve daha etkili kullanılmasını sağlamak için de metnin sözlük ve özel isim dizini hazırlandı. Tüm bunlardan hareketle çalışmanın sonucu ve değerlendirmesi yapıldı. Böylece eser, Türk edebiyatı tarihindeki yerine yerleştirilmeye çalışıldı.