ORTAÖĞRETİM OKULLARININ ÖRGÜTSEL DOĞAÇLAMA KAPASİTESİNİN ÖRGÜTSEL BARIŞ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN ÖĞRETMEN VE OKUL YÖNETİCİLERİ ALGILARINA GÖRE İNCELENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Emine YAZICI TEMELKAYA
Danışman: Cem Tuna
Özet:
Bu araştırmada,
öğretmen ve okul yöneticilerinin algıları doğrultusunda örgütsel doğaçlama kapasitesi ile örgütsel barış arasındaki ilişkinin
incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, nicel araştırma yaklaşımlarından ilişkisel tarama modeli temel alınarak
gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini 2025–2026 eğitim öğretim yılında
Artvin ili ve ilçelerinde görev yapan öğretmenler oluşturmuş, evreni temsil
edebilecek örnekleme ulaşmak amacıyla basit
seçkisiz örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Araştırma kapsamında,
analizler 257 öğretmenden elde edilen veriler üzerinden yürütülmüştür.
Verilerin toplanmasında üç araç kullanılmıştır: Doğuş ve Ereş (2021) tarafından
geliştirilen Okulda Örgütsel Barış
Ölçeği, Kung (2019) tarafından geliştirilen ve Limon ve Dilekçi (2020)
tarafından Türkçeye uyarlanan Okulların
Örgütsel Doğaçlama Kapasitesi Ölçeği ile araştırmacı tarafından
hazırlanan Kişisel Bilgi Formu.
Ölçekler beşli Likert tipinde hazırlanmış olup öğretmenlerin örgütlerine
ilişkin algılarını ölçmeye yöneliktir. Verilerin analizinde öncelikle normallik
varsayımı incelenmiş, çarpıklık ve basıklık değerleri ile yapılan normallik
testleri sonucunda veri setinin normal dağılım göstermediği belirlenmiştir. Bu
nedenle analiz sürecinde parametrik
olmayan istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Araştırmaya katılan öğretmenlerin büyük
çoğunluğunu öğretmen unvanına sahip katılımcılar oluşturmakta olup
katılımcıların yarısından fazlası kadın ve 31–40 yaş aralığındadır.
Katılımcıların önemli bir kısmının uzman öğretmen statüsünde olduğu ve mesleki
deneyim bakımından orta kıdeme sahip oldukları görülmüştür. Bulgular
incelendiğinde öğretmen ve yöneticilerin örgütsel barış algılarının genel olarak yüksek düzeyde olduğu
belirlenmiştir. Örgütsel barışın alt boyutları arasında en yüksek ortalamanın denge boyutunda, en düşük ortalamanın
ise politikalar boyutunda olduğu
tespit edilmiştir. Bu durum okullarda kişilerarası ilişkiler, iş dengesi ve
yönetimsel uyumun güçlü olduğunu; ancak örgütsel politika ve uygulamalara
ilişkin algıların görece daha düşük kaldığını göstermektedir. Demografik
değişkenler açısından yapılan analizlerde örgütsel barış algılarının cinsiyet, medeni durum, öğrenim
durumu ve yaş
değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermediği belirlenmiştir. Başka bir
ifadeyle, öğretmenlerin örgütsel barış algılarının bireysel özelliklerden büyük
ölçüde bağımsız olduğu ve okul ortamına ilişkin ortak bir algı yapısının
oluştuğu sonucuna ulaşılmıştır. Genel olarak değerlendirildiğinde araştırma
bulguları, eğitim örgütlerinde örgütsel barışın yüksek düzeyde algılandığını ve
bu algının demografik değişkenlerden ziyade örgütsel süreçler ve okul iklimi
ile ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar, örgütsel doğaçlama
kapasitesinin okul ortamındaki iş birliği, uyum ve barışçıl örgüt iklimi
açısından önemli bir değişken olabileceğine işaret etmektedir.
Anahtar Kelimeler: Okul Yöneticileri, Ortaöğretim Okulları,
Öğretmen, Örgütsel Doğaçlama, Örgütsel Barış