Cumhuriyet Dönemi Rize'de Kimsesiz Çocuklar ve Rize Çocuk Yuvası Tarihi (1923-1981)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İDRİS ALTUNTAŞ
Danışman: Zehra Aslan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkler, tarih boyunca kimsesiz çocuklara özel bir ilgi göstermiş ve onları korumayı bir sorumluluk olarak görmüştür. Bu koruma evlatlık uygulamasıyla başlamış ve İslamiyet'in kabulüyle birlikte kurulan vakıflar aracılığıyla destek olunmaya devam edilerek Cumhuriyet dönemine kadar gelinmiştir. Cumhuriyet'le birlikte çocuk ve kimsesiz çocuklara yönelik yeni ve farklı uygulamalara geçilmiştir. Bu çalışmada Cumhuriyet döneminde kimsesiz çocuk politikası ışığında, Rize'deki kimsesiz çocuklar ile bu çocuklara hizmet vermek üzere açılan yuva tarihi ele alınmıştır. Kurtuluş Savaşı sırasında Mustafa Kemal Atatürk'ün önderliğinde, öncelikle şehit çocukları olmak üzere, yetim çocuklara destek ve bakım sağlamak amacıyla 1921 yılında Himaye-i Etfal Cemiyeti (Türk Çocuk Esirgeme Kurumu) kurulmuştur. Cumhuriyet'in ilanının ardından ülke çapında çocuk refahı politikalarını şekillendiren Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumu, yetim çocuklara bakım sağlamak için çeşitli bölgelerde çocuk yuvaları açmıştır. Bu çocuk yuvalarından birisi de 1944 yılında Rize'de açılmıştır. Rize halkının yardım ve desteğiyle faaliyete geçen Rize Çocuk Yuvası, başlangıçta bölgedeki korunmaya muhtaç çocuklara hizmet vermeyi amaçlamıştır. 1960'ların başlarından itibaren TÇEK Genel Merkezi politika değişikliğine giderek ülke genelinden naklettiği kimsesiz çocuklar ile doğal afetlerde ailesini kaybeden çocuklara da hizmet vermeye başlamıştır. Artan talebi karşılamak ve daha kaliteli hizmet vermek için Rize Çocuk Yuvası 1975 yılında Merkez Gündoğdu Mahallesi'nde yaptırdığı yeni ve modern yerleşkesine taşınmıştır. Rize Çocuk Yuvası 1944'ten 1981'e kadar korunmaya muhtaç yetim çocuklara hizmet veren bir sivil toplum kuruluşu olarak başarıyla hizmetlerini yürütmüştür. Ancak 1981'de Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumu, Milli Güvenlik Konseyi tarafından feshedilerek tüm şubeleri, yurt ve çocuk yuvaları devlet yönetimine geçmiştir. Bu geçişle birlikte, Rize Atatürk Çocuk Yuvasında bir devir sona ererken, yuva yeni dönemde aynı adla bir devlet kurumu olarak korunmaya muhtaç çocuklara hizmet vermeye devam etmiştir.