Dijital Hikâye ve Rol Oynama Destekli Etkinlikler ile Ortaokul Öğrencilerinin Sosyobilimsel Muhakeme Becerilerinin Geliştirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Fen Bilgisi Eğitimi (Yl), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RÜMEYSA KOÇ
Danışman: Banu Avşar Erümit
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, dijital hikâye ve rol oynama etkinlikleri kullanarak ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin sosyobilimsel muhakeme becerilerini geliştirmektir. Bu kapsamda, dijital hikâye senaryolarında farklı bakış açılarına vurgu yapılarak, öğrencilerin sosyobilimsel muhakeme becerelerinin özellikle bakış açısı boyutunun güçlendirilmesi hedeflenmiştir. Bu yaklaşım ile öğrencilerin karmaşıklık, şüphecilik ve sorgulama gibi alt boyutlarda ilerleme kaydetmelerine katkı sağlamayı amaçlanmıştır. Bu çalışmada Marmara Denizi'nde deniz taşımacılığı, bilimsel ve sosyal boyutlarıyla ilişkili toplumsal ikilemleri içerdiği için sosyobilimsel bir konu olarak kullanılmıştır. Bu araştırmada nicel ve nitel yöntemin bir arada kullanıldığı karma yöntem tercih edilmiştir. Desen olarak çalışmada, bulguları derinlemesine anlamak amacıyla açıklayıcı ardışık karma yöntem deseni benimsenmiştir. Nicel veriler için yarı deneysel desen kullanılırken, nitel veriler için olgubilim (fenomonoloji) deseni kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemini, 2022-2023 eğitim öğretim yılında İstanbul ilindeki bir devlet ortaokulunun 5. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Katılımcılar, amaçlı örnekleme yöntemlerinden kolay ulaşılabilir durum örneklemesi kullanılarak 15 öğrenci (8 kız ve 7 erkek) olarak seçilmiştir. Çalışmada nitel veri toplama aracı olarak öğrenci görüşmeleri ve yansıtmalar kullanılırken, nicel veri toplama aracı olarak sosyobilimsel muhakeme yeteneği ölçeği (QuASSR) tercih edilmiştir. Elde edilen nicel verilerin analizi için Jamovi 2.3.28 yazılımı kullanılmıştır. Analiz sürecinde, veriler tanımlayıcı (betimleyici) analiz ile uygulama öncesi ve sonrası öğrenci muhakeme becerilerindeki farkı belirlemek amacıyla Wilcoxon işaretli sıralar testi uygulanmıştır. Öğrenci görüşmeleri ve yansıtmalarında kullanılan ifadelerin içerik analizi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçları incelendiğinde, dijital hikâye ve rol oynama etkinliklerinin öğrencilerin sosyobilimsel muhakeme becerisi ve alt boyutlarında anlamlı bir gelişim sağladığı görülmektedir. Sosyobilimsel muhakeme yeteneği ölçeğinde en fazla gelişim şüphecilik alt boyutunda gerçekleşirken, öğrenci görüşmeleri ve yansıtmalara dayanarak en belirgin ilerlemenin bakış açısı boyutunda olduğu, şüphecilik boyutundaki gelişiminin ise daha sınırlı olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, nitel ve nicel verilerin aynı sonuçları vermediğini, ancak birbirlerini destekleyerek daha kapsamlı bir anlayış sunduğunu göstermektedir.