Teknolojik gelişme, kurumsal yapı ve ihracat performansı ilişkisi üzerine üç makale

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, -, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DOĞAN KEŞAP

Danışman: Ali Rıza Sandalcılar

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Teknolojik gelişmeler, üretim ve ihracat yapılarını şekillendirmekte ve küresel ekonomi, giderek daha yoğun bir şekilde yenilik odaklı rekabetçiliğe doğru evrilmektedir. Bu nedenle, rekabet gücü artışına yönelik yapısal dönüşümü destekleyecek politika tasarım ve uygulamaları önem arz etmektedir. Günümüzün hızla değişen dünyasında, ekonomik performansın önemli belirleyicileri arasında kabul edilen ve etkin, değişen koşullara uyum sağlayan, ekonomiyi teknolojik gelişmeleri öne çıkaracak şekilde yönlendirecek bir kurumsal yapıya ihtiyaç duyulmaktadır. Bu bağlamda, çalışmada teknolojik gelişme, kurumsal yapı ve ihracat performansı arasındaki ilişki birbiriyle bağlantılı üç ayrı analiz üzerinden ele alınmaktadır. Çalışmada, panel veri analizi için birimler arası heterojenliği dikkate alan Dumitrescu-Hurlin panel nedensellik ve zaman serisi analizi için değişkenler arasındaki uzun dönemli eşbütünleşmenin varlığının tespit etmek amacıyla gecikmesi dağıtılmış otoregresif (ARDL) sınır testi yönteminden faydalanılmıştır. Panel veri analizi çerçevesinde Avrupa Yenilik Karnesi ülkelerini kapsamaktadır. Zaman serisi analizinde ise sırasıyla Türkiye ve Türk savunma ve havacılık sanayi dikkate alınmıştır. Elde edilen bulgular, bir yandan teknolojik gelişmelerin katma değerli üretim ve rekabetçilikle olan nedensellik ilişkisinin ülkeler arasında ayrıştığını, bir yandan da kurumsal yapının Türkiye'nin ihracatı üzerindeki etkisinin teknoloji yoğunluğuna bağlı olarak değiştiğini göstermiştir. Bununla birlikte, sektörel teknoloji yapısına bağlı olarak kurumsal yapı ihtiyaçlarının da farklılaşabileceği tespit edilmiştir. Türk savunma ve havacılık sanayi ihracatından elde edilen bulgular bu sonucu destekler niteliktedir. Sonuçlar, teknolojik gelişmelerin, katma değerli üretim ve rekabetçiliğe dönüşümünü destekleyecek, sektörel ve yenilik odaklı kurumsal yapı tasarımının ülkelerin rekabet gücü kazanımı açısından kayda değer önem sahip olduğunu göstermektedir.