Sinop ilinde nükleer güç santrali öncesi içme ve deniz suyu örneklerinde trityum konsantrasyonlarının belirlenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fizik (Yl), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FEYZA ZEYNEP AŞIK

Danışman: Serdar Dizman

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma ile Sinop ilinde kurulacak olan nükleer güç santrali faaliyete geçmeden önce içme ve deniz suyu örneklerinde trityum radyoizotopunun background seviyelerinin belirlenmesi ve belirlenen seviyelerin ulusal ve uluslararası kuruluşlar tarafından önerilen limit değerlerle kıasının yapılması amaçlanmıştır. Bu kapsamda, Sinop merkez ve ilçelerinden 9 adet içme suyu örneği ile Samsun il sınıından Kastamonu il sınırına kadar Sinop deniz sahilinden 165 adet deniz suyu örneği olmak üzere toplamda 174 adet su örneği toplandı. Örnek alınan noktaların koordinatları Magellan Explorist 510 GPS cihazı ile belirlendi. İçme ve deniz suyu örneklerinde trityum konsantrasyonları Sıvı Sintilasyon Sayacı (Perkin Elmer 2910 TR) ile ölçüldü. Kullanılan yöntem için minimum dedekte edilebilir aktivite değeri (MDA) 1,48 Bq/L olarak tespit edildi. İçme suyu örneklerinin ortalama ve maksimum trityum konsantrasyonları sırasıyla 2,69 ± 0,43 Bq/L (22,81 ± 3,64 TU) ve 3,17 ± 0,47 Bq/L (26,86 ± 4,01 TU) olarak bulundu. Deniz suyu için yapılan ölçümlerde 165 örnekten 62 tanesi MDA'nın altında kalmıştır (%37,57). Deniz suyu örneklerinin ortalama ve maksimum trityum konsantrasyonları ise sırasıyla 2,57 ± 0,47 Bq/L (21,78 ± 4,01 TU) ve 6,29 ± 0,52 (53,29 ± 4,42 TU) Bq/L olarak bulundu. Ayrıca, kadın ve erkek bireyler için bazı radyolojik parametreler (günlük alınan radyonüklit miktarı, yıllık etkin doz oranı ve yaşamboyu kanser riski) hesaplandı. Kadın ve erkek bireyler için ortalama yıllık etkin doz oranları sırasıyla 31,24 nSv ve 38,32 nSv olarak bulundu. Yine, yaşam boyu kanser riski değerleri kadınlar için 1,32x10-7 ve erkekler için 1,51x10-7 olarak bulundu. Kadın ve erkekler için bulunan hem yıllık etkin doz oranları hem de yaşam boyu kanser riski değerleri ulusal ve uluslararası kuruluşlar tarafından önerilen değerlerden düşük bulunmuştur.