Derin deniz deşarjı yapılarının faunası ve toksikolojik olarak değerlendirilmesi

Tolga AKDEMİR

Derin deniz deşarjı yapılarının faunası ve toksikolojik olarak değerlendirilmesi

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Su Ürünleri (Dr), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Tolga AKDEMİR

Danışman: Göktuğ Dalgıç

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma ile Rize (Merkez), Pazar (Rize) ve Yalova derin deniz deşarjı yapılarının ve deşarj bölgelerinin faunası ortaya çıkarılmıştır ve ekolojik parametreler ile olan ilişkileri ve kirleticilerin etkileri bir arada ele alınmıştır. Nisan 2018 ve Nisan 2019 tarihleri arasında yapılan çalışmada derin deniz deşarjı yapılarının faunistik özelliklerinin belirlenebilmesi için mevsimsel olarak video sörvey metodu ile su altı görsel sayım metodu kullanılarak yapılan örnekleme sonucunda 6 sınıf ve 23 aileye ait toplam 25 tür (9826+ birey) gözlemlenmiştir. Bentik canlı kompozisyonunu ortaya çıkarmak için sediment örnekleri alınmış ve içerisinde 9 aileden 11 türde toplam 1625 birey/m2 tespit edilmiştir. Ayrıca derin deniz deşarj sistemi ile taşınan kirleticilerin analiz edilmesi ve toksik etkilerinin belirlenmesi için ise yüzey sedimentinden örnekler alınmıştır ve metaller, polisiklik aromatik hidrokarbonlar (PAH), poliklorlu bifeniller (PCB) ve organoklorlu pestisitler (OCP) incelenmiştir. Σ16 PAH bileşiği açısından, Yalova istasyonlarının ikisinin (S5, S6) yüksek kirlilik derecesine sahip olduğu belirlenirken (sırasıyla 1034.436 ve 1476.483 ng/g) ve diğer tüm istasyonlar orta derecede kirli olarak belirlenmiştir. Yalova ve Rize istasyonlarının sedimentindeki ΣDDT miktarı 'Olası Etki Seviyeleri'nin (PEL) üzerinde tespit edilmiştir. En yüksek metal konsantrasyonları Ni için 4,97 ile 29,65 mg/kg; Cr için 7,57–44,14 mg/kg; Cu için 9,84–42,76 mg/kg ve Zn için 48,08-103,77 mg/kg arasında tespit edilmiştir. Ayrıca sediment örneklerinde 'Tüm Sediment Toksisite Testi' gerçekleştirilmiştir ve test sonucunda amfipod E. olivii yaşama oranları 26,67±7,64 ile 88,33±2,89 arasında tespit edilmiştir.