Ebeveyn Mükemmeliyetçiliği ve Dijital Okuryazarlığı Arasındaki İlişkide Çocuğun Problemli Teknoloji Kullanımının Aracı Rolü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE TERZİ
Danışman: Serkan Volkan Sarı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, ebeveyn mükemmeliyetçiliği ve ebeveyn dijital okuryazarlığı arasındaki ilişkide çocuğun problemli teknoloji kullanımının aracı rolünün belirlenmesidir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden biri olan ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma grubunu 2023-2024 eğitim ve öğretim yılında Rize ilinde okul öncesi kurumlarında eğitim gören 4-6 (48-72 ay) yaş çocuğa sahip 478 ebeveyn oluşturmaktadır. Bu araştırmada ebeveynlere Çok Boyutlu Ebeveyn Mükemmeliyetçiliği Ölçeği, Dijital Ebeveynlik Öz Yeterlik Ölçeği, Çocuklar İçin Problemli Teknoloji Kullanımı Ölçeği ve araştırmacı tarafından hazırlanan Sosyodemografik Bilgi Formu uygulanmıştır. Ebeveyn mükemmeliyetçiliği ile dijital okuryazarlığı arasında çocukların problemli teknoloji kullanımının aracılık rolü üstlenip üstlenmediğini belirlemek için Process Makro 4.2 sürümü kullanılmış, Bootstrap yöntemi esas alınarak Model 4 ile basit aracılık analizi uygulanmıştır. Ebeveynin dijital okuryazarlığının problemli teknoloji kullanımını azaltıcı, mükemmeliyetçi tutumlarının ise artırıcı etkilerinin olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, tek çocuğun olduğu ailelerde çocukların yoksunluk-kaçış davranışlarının daha yüksek olduğunun gözlenmesi ve ailedeki çocuk sayısının artmasıyla problemli teknoloji kullanımında farklılaşmaların olması önemli bulgulardandır. Ebeveyn yaşının bazı problemli kullanım alt boyutlarında etkili olmasının yanı sıra özellikle baba yaşının artmasıyla çocukların kontrole direnç gösterdikleri tespit edilmiştir. Yapılan araştırma ile ebeveyn mükemmeliyetçiliğinin çocuk problemli teknoloji kullanımını yordama düzeyinin anlamlı olduğu ve ebeveynlerde mükemmeliyetçiliğin dijital okuryazarlık üzerindeki etkisinin çocuğun problemli teknoloji kullanımı aracılığıyla açıklandığı sonucuna ulaşılmıştır.