AMİNO ASİT KONJUGE BAZI HETEROSİKLİK BİLEŞİKLERİN SENTEZİ VE ANTİKANSER ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, KİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NEDİME ÇALIŞKAN

Danışman: Emre Menteşe

Özet:

Bu tez çalışmasında geniş bir biyolojik etkinliğe sahip amino asit yapısının köprü konumunda bulunduğu heterosiklik bileşiklerin sentezi gerçekleştirildi. Sentez çalışmasının ilk basamağında 2,2- dimetil-1,3-dioksan-4,6-dion literatürde kayıtlı olan yönteme göre farklı salisil aldehit türevleriyle etkileştirilerek kumarin-3-karboksilik asit bileşikleri (1a-f) elde edildi. Ardından bu bileşikler SOCl2 varlığında 1H-benzotriazol ile etkileştirilerek 3-(1H-benzotriazol-1-ilkarbonil)-2H-kromon-2-on türevi bileşikleri (2a-f) sentezlenmiştir. Daha sonra bu bileşiklerin glisin ve alanin ile reaksiyonları sonucu 2H-kromen-3-karboksamido asetik asit (3a-f) ve 2H-kromen-3-karboksamido propanoik asit (4a-f) elde edilmiştir. 5a-f ve 6a-f bileşiklerinin benzimidazol halkalı içeren hidrazit türevleri ile mutlak etanol içerisinde reaksiyonları sonucu amino asit köprülü benzimidazol-kumarin hibrit (9a-f, 10a-f) bileşikleri elde edildi. 5a-f bileşiklerinin tiyokinazolin yapısı içeren hidrazit türevi ile reaksiyonu sonucu amino asit köprülü tiyokinazolin-kumarin (11a-f) hedef bileşikleri elde edildi. Son aşamada ise 5a-f bileşikleri furan-2-karbohidrazit ile mutlak etanolde reaksiyonu sonucu furan-amino asit-kumarin hibrit (13a-f) bileşikleri sentezlenmiştir. Sentezlenen moleküller, MCF-7 (insan meme kanseri hücreleri) ve PC-3 (insan prostat kanseri)'e karşı in vitro antikanser aktiviteleri açısından tarandı. Primer-sağlıklı hücre hattı olarak HEK-293 insan embriyonik böbrek hücre hattı kullanıldı. Örneklerin sitotoksisite etkileri MTT (3-(4,5-dimetil-2-tiyazolil)-2,5-difenil-2H-tetrazolyumbromür) testi ile belirlendi.