2005 VE 2018 YILI SOSYAL BİLGİLER DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMLARI VE DERS KİTAPLARININ TARİH İÇERİKLERİ BAĞLAMINDA KARŞILAŞTIRILMASI
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TÜRKÇE VE SOSYAL BİLİMLER EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE KAYA
Danışman: Yılmaz Geçit
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmayla 2005 ve 2018 yılı sosyal bilgiler dersi öğretim programlarında bulunan amaç, öğrenme alanı ve kazanım öğelerinin tarih disipliniyle bağlantısı tespit edilmek istenmiştir. Bu amaçla her iki program ve ders kitaplarının benzerlik ve farklılıklarını ortaya çıkarmak için nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde ise betimsel analiz yöntemi esas alınmıştır. Araştırma sonucunda; amaç sayısının 2005 yılına göre küçük değişiklerle 2018 programında yerini aldığı, her iki programda da tarihe kazandırılmak istenen amaç sayısının aynı olduğu, 2018 yılı kazanımlarının 2005 programına göre daha sade bir yapıda olduğu ve tarih disiplinine kazandırılması hedeflenen kazanım sayısının da azaltılmaya gidildiği tespit edilmiştir. Programın bir diğer öğesi olan becerilere ilişkin sonuçlarda ise 2018 yılında beceri sayısının 2005 yılı programına göre artırıldığı görülmüştür. Tarih disiplinine kazandırılması hedeflenen beceri sayısının da 2018 yılında artırıldığı tespit edilmiştir. Tarih ile bağlantısı olan becerilerin kazanımlara yansımasına ilişkin sonuçlarında ise; 2005 yılı ders kitaplarında 4. ve 7. sınıf düzeyinde en fazla empati becerisine, 5. sınıf düzeyinde en fazla değişim ve sürekliliği algılama becerisine, 6. sınıf düzeyinde ise en fazla kanıt kullanma becerisine yer verilmiştir. 2018 yılı ders kitaplarında ise; 4. 6. ve 7. sınıf düzeyinde en fazla empati becerisine, 5. sınıf düzeyinde ise en fazla değişim ve sürekliliği algılama becerisi ve araştırma becerisine yer verilmiştir. Genel olarak bakıldığında kazanım ve beceri öğelerinin sosyal bilgiler ders kitaplarında rasgele yer verilmesi, bu dağılımın öğrencilerin gelişim evrelerine aldırış edilmeden yapıldığını göstermektedir. Bu nedenle erken dönemlerde kazandırılması hassas olan becerilere az yer verilmesi, ya da hiç yer verilmemesi becerilerin dağılımının bireylerin gelişim özelliklerine göre yapılmadığını kanıtlamıştır. Bu bağlamda sosyal bilgiler dersi öğretim programında yer alan kazanımların ve becerilerin geliştirilmesini sağlayacak şekilde ders kitapları yeniden hazırlanmalıdır. Öğretim programında az yer bulan ve hiç yer bulmayan beceriler yeniden düzenlenmelidir.