Abbâsîler'de ticarî hayat (750-847)
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YUSUF ŞANVERDİ
Danışman: Mehmet Şamil Baş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Abbâsî Devleti, ilk asrı itibariyle dünya ticaretine yön vermiştir. Abbâsî Devleti'nin başkenti Bağdat'ın konumu, uluslararası kara ve deniz ticaret yolların Abbâsî Devleti sınırlarında geçmesi, devletin sınırlarının geniş bir coğrafyaya yayılması vb. nedenler Abbâsîler'in dünya ticaretinde söz sahibi olmasını sağlamıştır. Ebû Ca'fer Mansûr'un Bağdat'ı başkent olarak seçmesi, deniz ticaretindeki yoğunluğu Kızıldeniz'den Basra Körfezi'ne taşıma girişimleri de dünya ticaretine yön veren hamleleri de stratejik öneme sahiptir. Kara ticaret yollarının bir ağ gibi Abbâsî Devleti'nin merkez bölgesi olan Irak'ı sarması, ticarete elverişli Fırat, Dicle ve İsa nehirleri gibi nehirlerin devletin sınırları içerisinde olması, devletin ricâlinin ticaretle uğraşması ve bazıları tarafından nehirler kazdırılması da iç ticaretin gelişmesine katkı sağlamıştır. Bağdat'ın dışında Basra, Übülle liman kentlerinin olması Irak'ı ticaret merkezi haline getiren önemli unsurlardandır. Horasan, Mâverâünnehir, Hicaz, Şam, Mısır, Bahreyn, Uman ve Yemen gibi önemli bölgelerin devletin sınırları içinde olması iç ticaretin çok hareketli olmasını sağlamıştır. Geniş bir coğrafyaya hükmeden Abbâsîler, siyasî ve ekonomik açıdan güçlü devletlerle komşu olmuştu. Bu durum Abbâsîler'in komşu devletlerle sıkı ticarî ilişkiler kurmasını kolaylaştırmıştır. Özellikle Hindistan ve Çin ile yoğun deniz ticareti olan Abbâsîler, kara ve deniz yoluyla batıdaki devletlerle de ticaretini geliştirmiştir. Gerek doğudaki gerekse batıdaki devletlerle hem kara hem de deniz yoluyla gerçekleşen yoğun ticarî faaliyetler neticesinde Abbâsî Devleti'nin her bölgesinde bulunan çarşılar çok zengin ürün yelpazesiyle donatılmıştı. Özellikle başkent Bağdat'ın iki yakasını oluşturan Kerh ve Rusafe dokuma, değerli taşlar, gıda ürünleri, kâğıt-kitap her türden ürünün bulunduğu çok zengin çarşılara sahipti. Çarşılarda alışveriş Abbâsî dinarları ile yapılmakta olup yoğun denetim faaliyetleri gerçekleşmekteydi.