GİRESUN VE TRABZON İLLERİNDE YAŞAYAN İNSANLARDAN ALINAN İDRAR ÖRNEKLERİNDE TRİTYUM KONSANTRASYONLARININ BELİRLENMESİ

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, FİZİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BARIŞ YALÇINKAYA

Danışman: Serdar Dizman

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Yapılan bu çalışma ile Giresun ve Trabzon il merkezinde yaşayan ve TUİK'in rastgele belirlediği kişilere ilk olarak ön bilgilendirme yapılmış daha kişisel onamları alınmıştır. Akabinde alınan idrar numunelerinde trityum konsantrasyonları ölçülmüş ve böylece çalışma bölgesinde ikamet eden insanların vücutlarındaki trityum düzeyleri belirlenmiştir. Belirlenen düzeylerin katılımcı kişi ve yaşanılan çevre özelliklerine göre dağılımının incelenmesi ve çalışılan illerde cinsiyete göre yıllık etkin doz oranlarının hesaplanması amaçlanmıştır. Yaşları 18-65 arasında değişen 204 gönüllünün 105'i (% 51,5) kadın, 99'u (% 48,5) ise erkek olup yaş ortalaması 35,03 ± 10,74'dır. Kullanılan dedeksiyon sisteminin minimum ölçülebilir aktivite değeri (MDA) 2,59 Bq/L olarak belirlenmiş olup, idrar örneklerinin 40 tanesinin (% 21,55) trityum aktivite değeri MDA değerinin altında bulunmuştur. Giresun ve Trabzon illerinde yaşayan katılımcıların idrar örneklerinde ortalama trityum aktivite derişimleri sırasıyla; 14,35±1,05 Bq/L ve 14,19±1,02 Bq/L olarak bulundu. Katılımcıların üçte ikisinden fazlasının lise veya daha yüksek eğitim düzeyine sahip olduğu belirlendi. Çalışılan illerde ortalama yaşam süreleri 25,55 yıl olarak hesaplandı. Giresun ve Trabzon genelinde sırasıyla nükleer santral kelimesini duyma yaygınlığı %89,2 ve %90,2, radyasyon kelimesini duyma yaygınlığı %80,4 ve %95,1 ve trityum kelimesini duyma yaygınlığının ise %17,6 ve %17,6 arasında dağılım gösterdiği belirlendi. Katılımcı kadın ve erkeklerin yıllık etkin doz oranları sırasıyla 9,91 nSv ve 11,30 nSv olarak hesaplandı. Hesaplanan yıllık etkin doz oranlarının ICRP (Uluslarararası Radyasyondan Korunma Komitesi) tarafından önerilen referans değerinden oldukça düşük olduğu tespit edildi.