Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Sosyal Hizmet Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Tolunay Bayraktar KAYACI
Danışman: Zeki Karataş
Özet:
Sosyal hizmet mesleği, doğası gereği travmatik yaşam
olaylarına maruz kalan dezavantajlı gruplarla yoğun etkileşim gerektirmektedir.
Başkalarına yardım etme ve empatik bir yaklaşım sergileme sürecinin getirdiği
duygusal yük, sosyal hizmet uzmanlarını merhamet yorgunluğu riskiyle karşı
karşıya bırakmaktadır. Bu araştırmanın temel amacı; sosyal hizmet uzmanlarının
öz şefkat düzeylerinin merhamet yorgunluğu üzerindeki etkisini incelemek ve bu
ilişkide psikolojik sağlamlık ile azimli olma değişkenlerinin aracılık rolünü
belirlemektir. Çalışma, uzmanların mesleki iyi oluşlarını koruyacak içsel
kaynakların etkileşimini ortaya koyması açısından önem taşımaktadır.
Nicel araştırma yönteminin benimsendiği bu çalışma,
ilişkisel tarama modelinde desenlenmiştir. Araştırmanın örneklemini, 2024-2025
döneminde Türkiye’de farklı kurumlarda (büyük çoğunluğu Aile ve Sosyal
Hizmetler Bakanlığı) görev yapan 152 sosyal hizmet uzmanı oluşturmaktadır.
Veriler kolayda örnekleme yöntemiyle; Kişisel Bilgi Formu, Kısa Merhamet
Yorgunluğu Ölçeği, Öz-Şefkat Ölçeği Kısa Formu, Kısa Psikolojik Sağlamlık
Ölçeği ve Azim Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 26.0
programı kullanılmış; betimsel istatistikler, korelasyon analizi ve Process
Macro (Model 4) aracılığıyla aracılık analizleri yapılmıştır.
Araştırma bulgularına göre; sosyal hizmet uzmanlarının
öz şefkat düzeylerinin merhamet yorgunluğunu anlamlı ve negatif yönde yordadığı
saptanmıştır. Aracılık analizleri sonucunda, öz şefkatin merhamet yorgunluğu
üzerindeki etkisinde psikolojik sağlamlığın anlamlı bir kısmi aracı rolü olduğu
belirlenmiştir. Buna karşın, azimli olmanın () aracılık rolü istatistiksel
olarak anlamlı bulunmamıştır. Demografik değişkenler incelendiğinde; erkek
katılımcıların ve evli bireylerin psikolojik sağlamlık düzeylerinin anlamlı
derecede daha yüksek olduğu görülmüştür.
Sonuç olarak, sosyal hizmet uzmanlarının merhamet
yorgunluğuyla baş etmesinde öz şefkat ve psikolojik sağlamlığın kritik koruyucu
faktörler olduğu, ancak azmin tek başına duygusal tükenmişliği önlemede yeterli
bir mekanizma olmadığı görülmüştür. Bu doğrultuda, kurumsal düzeyde öz şefkat
ve psikolojik sağlamlık temelli psikoeğitim programlarının yaygınlaştırılması
ve süpervizyon desteklerinin artırılması önerilmektedir.