KARABUĞDAYDA FARKLI EKİM ZAMANLARININ VERİM VE KALİTE ÜZERİNE ETKİSİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Şeydanur Rümeysa KAS
Danışman: Adil Bakoğlu
Özet:
Bu
araştırma, karabuğdayın (Fagopyrum esculentum Moench) Rize ili Pazar
ilçesi ekolojik koşullarında farklı ekim zamanlarında yetiştirilebilirliğini
belirlemek ve ekim zamanının verim ile bazı kalite özelliklerine etkisini
ortaya koymak amacıyla yürütülmüştür. Denemede materyal olarak tescilli iki
karabuğday çeşidi, Aktaş ve Güneş, kullanılmıştır. Deneme, tesadüf blokları
deneme deseninde üç tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Ekim zamanları sırasıyla 1
Nisan (1. ekim zamanı), 15 Nisan (2. ekim zamanı) ve 30 Nisan (3. ekim zamanı)
olarak belirlenmiştir Bu ekim zamanları kapsamında, bitkilerde bitki
boyu, ana dal sayısı, yaprak sayısı, kömeç sayısı, sap çapı, yaprak ayası
uzunluğu ve genişliği, çiçek sapı uzunluğu, yeşil ot verimi, kuru ot verimi,
biyolojik verim, kuru madde oranı gibi agronomik özellikler ile; ham protein
oranı, ADF (Asit Deterjan Fiber), NDF (Nötr Deterjan Fiber), SKM
(Sindirilebilir Kuru Madde), KMT (Kuru Madde Tüketimi), NYD (Nispi Yem Değeri)
ve P, K, Ca, Mg içerikleri ile Ca/P ve K/(Ca+Mg) oranları gibi kalite
parametreleri incelenmiştir. Araştırma kapsamında incelenen agronomik
özelliklerden bitki boyu ortalama 105.00-125.83 cm, ana dal sayısı 2.83-4.83
adet/bitki olup dallanma durumu ekim zamanı ve çevresel koşullara bağlı olarak
değişmiş; erken ekimlerde daha güçlü, geç ekimlerde ise sınırlı gelişim
göstermiştir. Yaprak sayısı 15.33-22.00 adet/bitki, kömeç sayısı 15.83-22.00
adet/bitki, yaprak ayası uzunluğu 9.23- 10.09 cm, yaprak ayası genişliği
8.05-10.13 cm, çiçek sapı uzunluğu 7.12-8.03 cm, sap çapı 8.65-10.31 mm, yeşil
ot verimi 57.10-78.50 g/bitki, kuru ot verimi 10.30-14.30 g/bitki, biyolojik
verim 31.50-39.60 g arasında değişmiştir. Kalite parametreleri incelendiğinde;
kuru madde oranı %86.41,87.03, ham protein oranı %6.59-10.46, ADF oranı
%40.20-60.18, NDF oranı %49.42-69.99, ADP oranı %0.84-1.18, SKM oranı
%42.02-57.58,KMT oranı %1.72-2.46, NYD ise 55.98-111.13, fosfor (P) oranı
%0.31-0.33, potasyum (K) oranı %1.15-1.36,
kalsiyum (Ca) oranı %0.42- 0.60 , magnezyum oranı (Mg) %0.19-0.26, Ca/P
oranı 1.28-1.85, K/ (Ca+Mg) oranı ise 1.71-3.00 arasında değişmiştir. Sonuç olarak, verim ve kalite özellikleri birlikte
değerlendirildiğinde, Rize ili Pazar ilçesi koşullarında karabuğday
yetiştiriciliği için en uygun ekim zamanının 15 Nisan olduğu belirlenmiştir.