Hidroponik Sistemlerde Yetiştirilen Kıvırcık Yaprak Lahananın ( Brassica oleracea var. acephala)Büyüme Özellikleri ve Verimlerinin Karşılaştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMEL BİÇİCİ
Danışman: Hatice Filiz Boyacı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Topraksız tarım sistemlerinde, sistem mimarisinin yetiştirilen ürünlerin büyümesi, gelişmesi, fizyolojisi ve besin dinamikleri üzerindeki etkilerini anlayabilmek için bütüncül bir yaklaşıma ihtiyaç vardır. Bu çalışmada, iki ayrı hidroponik sistemde (Besleyici Film Tekniği ve Aeroponik) yetiştirilen iki adet yaprak lahana çeşidi Oldenbor F1 ve Redbor F1'in performansı morfolojik, fizyolojik ve kolorimetrik özellikleri içeren 26 parametre kullanılarak sera koşullarında değerlendirilmiştir. Verilerin istatiksel değerlendirilmesinde Nested varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Scatterplot ve cell plot analizleri ile dağılım grafikleri oluşturularak değişkenler arasındaki ilişkiler belirlenmiştir. Sonuçlar sistem mimarisinin sürgün ve kök biyokütlesi, bitki boyu, kök boğazı çapı ve yaprak büyüklüğü özellikleri dahil olmak üzere temel büyüme parametrelerini önemli ölçüde etkilediğini (p<0,001) göstermiştir. SPAD klorofil indeksi ve yaprak azot konsantrasyonu gibi fizyolojik göstergeler de sistem yapılandırmasından önemli ölçüde etkilenmiştir. Farklı sistem tipleri arasında benzer şekilde kolorimetrik parametrelerde (L*, a*, b*) hem sistem mimarisi hem de çeşit sistem etkileşimi açısından anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Kolorimetrik özellikler sisteme özgü çevresel koşullardan etkilenmiş ve buna bağlı olarak pigment ifadesi farklılık sergilemiştir. Mineral analizi, besin maddeleri dağılımının sistem tiplerinde yeşil aksam ve kök gibi bitki aksamları arasında belirgin şekilde bölündüğünü göstermiştir. Azot (N), fosfor (P) ve potasyum (K) gibi hareketli besinler ağırlıklı olarak sürgün dokularında birikirken katlı hidroponik sistemde yetiştirilen bitkilerde sürekli olarak daha yüksek konsantrasyonlar gözlemlenmiştir. Buna karşılık özellikle kule sisteminde yetiştirilen bitkilerde demir (Fe), manganez (Mn), çinko (Zn) ve bakır (Cu) gibi hareketsiz mikro besinler kök dokularında yoğunlaşmıştır. Bu durum dikey olarak yapılandırılmış besin akışlarında yukarı doğru kısıtlı bir taşınma olduğunu ortaya koymakta, besin alımında ve dağıtımında çeşit-sistem etkileşimlerinin güçlü olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak tez çalışması, dikey hidroponik sistemlerin verimliliği ve kaliteyi artırmak için çeşitlerin büyüme tepkileriyle uyumlu hale getirilmesinin önemini vurgulamaktadır. Gelecekteki çalışmalar, dikey tarım sistemlerinde verimliliği ve sürdürülebilirliği en üst düzeye çıkarmak için belirli hidroponik mimarilere göre uyarlanmış çeşit seçimine de odaklanmalıdır.