Trabzon'da yer alan tavanlı caminin taşıyıcı sistem analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İnşaat Mühendisliği (Yl) (Ktü Ortak), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA NUR ORHAN
Danışman: Ali Gürbüz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tarihi mirasın gelecek nesillere aktarılabilmesi amacıyla korunması ve onarılması üzerine günümüzde birçok bilimsel çalışma yapılmaktadır. Tarihi yapıların korunması, disiplinler arası iş birliği gerektiren bir süreç olup, bu sürecin sürdürülebilirliğinin sağlanması kritik bir öneme sahiptir. Bu bağlamda, tarihi yapıların gelecek nesillere aktarılmasında karşılaşılan en büyük risk faktörlerinden biri de depremdir. Türkiye'nin deprem kuşağında yer alması, bu yapıların risk analizlerinin önemini artırmaktadır. Bununla birlikte, tarihi yapıların büyük bir kısmı yığma olarak inşa edilmiş olup, farklı mekanik özelliklere sahip malzemelerin bir arada kullanılması ve belirsiz geometri gibi düzensizlikler, sayısal analizler açısından zorluklar doğurmaktadır. Bu nedenle, analizler sırasında çeşitli kabuller yapılmaktadır. Bu çalışma kapsamında, Trabzon'da 1874 yılında inşa edilmiş olan Tavanlı Camii'nin yapısal davranışı detaylı bir şekilde incelenmiştir. Makro modelleme yaklaşımı kullanılarak, sonlu elemanlar yöntemiyle ANSYS yazılımında caminin üç boyutlu modeli oluşturulmuş; düşey yükler altında statik analiz, modal analiz ve mod birleştirme yöntemine dayanan davranış spektrumu analizleri gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizlerle, caminin sürekli yükler ve deprem etkisi altında oluşan kuvvet ve gerilmeleri hesaplanmış, bu gerilmelere bağlı oluşan deformasyonlar belirlenmiştir. Cami ana binasında en büyük basınç gerilmesi 0.34 MPa, en büyük çekme gerilmesi 1.99 MPa, öteleme oranı %0.22 bulunmuştur. Minarede ise en büyük basınç gerilmesi 0.66 MPa, en büyük çekme gerilmesi 3.09 MPa, öteleme oranı %0.33 bulunmuştur. Elde edilen gerilme ve sınır değerleri, yönetmelik ve kılavuz şartlarına göre incelenmiş, performans düzeylerine karşılık gelen hesap yöntemleri ve sınır durumlarına göre yapının azaltılmamış deprem yükü etkisinde performans düzeyinin Kontrollü Hasar Durumu olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, tarihi yapıların davranışlarını daha iyi anlayabilmek için malzeme özellikleri ve taşıyıcı sistemleri ayrıntılı bir şekilde ele alınmış; tarihi yığma yapıların analizinde kullanılan çeşitli modelleme teknikleri de detaylı olarak incelenmiştir.