Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Fatma TUFAN
Danışman: Osman Birol Özgümüş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Litik bakteriyofajlar, son derece spesifik, kendi kendini
çoğaltan ve yan etkisi olmayan bir antimikrobiyal alternatif sunarken,
antibiyotiklerin yanlış kullanımı ve aşırı kullanımı, çoklu ilaç dirençli (MDR)
bakterilerin ortaya çıkmasını hızlandırmaya devam etmektedir. Bu çalışmada,
yeni fajları izole etmek, klinik olarak önemli patojenlere karşı konakçı
yelpazesini değerlendirmek ve ilk moleküler ve morfolojik karakterizasyonu
yapmak amacıyla, Türkiye'nin Rize ilindeki beş antropojenik atık su çıkışının
faj rezervuarı incelenmiştir. Zenginleştirme ve çift katmanlı plak testleri ile
sekiz litik faj (Фd2d, Фd5d, Фd5t, Фd9d, Фt3d, Фt3s, Фt3t, Фt6d) ve beş duyarlı
çevresel konak elde edilmiştir. Tek adımlı büyüme analizi ile belirlenen
maksimum patlama boyutu 109 pfu/mL idi. Çapraz enfeksiyon testlerine
göre, sekiz faj, Moraxellaceae, Enterobacteriaceae ve Pseudomonadaceae
familyalarından on MDR klinik izolatını toplu olarak lize etti. Fajların temel
biyolojik özelliklerini belirlemek amacıyla yapılan deneylerde, tek aşamalı
üreme eğrisi analizinde maksimum patlama boyutu 10⁹–10¹⁰ pfu/mL aralığında
bulundu; sıcaklık ve pH stabilite testlerinde çoğu fajın geniş aralıkta
stabilitesini koruduğu görüldü. Фd5d ile
Фd5t ve Фt3d ile Фt3t'yi gruplandırarak, kısıtlama fragmanı uzunluğu
polimorfizmi profili, yakın genomik akrabalık ortaya çıkardı. Фd9d ve Фt3d,
transmisyon elektron mikroskobunda tipik siphovirus morfolojisi gösterdi.
VITEK-2 otomatik sistemi, klinik izolatların antibiyotik duyarlılık modellerini
belirlemek için kullanıldı ve yaygın çoklu ilaç direncini doğruladı. Bu
bulgular bir araya getirildiğinde, atık suda terapötik olarak yararlı fajların
bol miktarda bulunduğunu gösterir ve izole edilmiş litik fajları, gelecekte MDR
Gram-negatif bakterileri hedefleyen faj tedavisi kokteylleri oluşturmak için
geçerli seçenekler olarak belirler.