Turizm Destinasyonları İçin Destinasyon Yönetim Örgütü Modeli Seçimi: Rize Örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TURİZM İŞLETMECİLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EDA KAYA
Danışman: Yusuf Karakuş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu yüksek lisans tezi, Rize ilinin zengin turizm potansiyelini sürdürülebilir bir kalkınma yörüngesine oturtmak ve bu süreçte karşılaşılan yönetimsel sorunlara çözüm bulmak amacıyla en uygun Destinasyon Yönetim Örgütü (DYÖ) modelini belirlemeyi hedeflemektedir. Eşsiz doğal ve kültürel varlıklarına rağmen Rize; altyapı yetersizlikleri, plansız yapılaşma ve turizm aktörleri arasındaki koordinasyon eksikliği gibi destinasyonun rekabet gücünü zayıflatan ciddi sorunlarla mücadele etmektedir. Araştırmada, bu karmaşık problemi analiz etmek için nitel ve nicel yöntemleri bütünleştiren çok aşamalı bir metodoloji benimsenmiştir. İlk olarak, yerel paydaşlarla yapılan mülakatlar aracılığıyla destinasyonun temel sorunları ve çözüm önerileri tespit edilmiştir. Ardından, Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) tekniği kullanılarak bu sorunların (en kritik olanlar; altyapı, plansız yapılaşma ve koordinasyon eksikliği) ve çözüm faaliyetlerinin (en öncelikli olanlar; pazar çeşitlendirmesi, kalite standartları ve sürdürülebilir planlama) göreli önem düzeyleri bilimsel olarak ağırlıklandırılmıştır. Araştırmanın nihai aşamasında, bu önceliklendirilmiş sorunların çözümünde dört farklı DYÖ modelinin (Kamu Liderliğinde, Özel Sektör Liderliğinde, Kamu-Özel Ortaklığı ve Toplum Temelli) potansiyel etkinliği, Kalite Fonksiyonu Göçerimi (KFG) analiziyle karşılaştırılmıştır. Analiz sonuçları, özellikle koordinasyon, hizmet kalitesi ve stratejik planlama gibi çok paydaşlı ve karmaşık sorunların çözümünde, kamu ve özel sektörün yetkinliklerini birleştiren Kamu-Özel Ortaklığı (PPP) modelinin en dengeli ve etkin çerçeveyi sunduğunu ortaya koymuştur. Çalışmanın en önemli sonucu, Rize için tek ve katı bir model yerine, PPP modelinin ana koordinasyon çatısı olarak kabul edildiği, ancak spesifik görevler için diğer modellerin güçlü yönlerinden faydalanan hibrit bir yönetişim yapısının en ideal çözüm olduğudur. Bu hibrit yapı, altyapı ve denetimde kamunun, pazarlama ve operasyonlarda özel sektörün, sosyal uyum ve meşruiyette ise toplumun katılımını esas alarak Rize turizminin sorunlarına bütüncül bir çözüm sunma potansiyeli taşımaktadır. Bu tez, Rize'nin turizmdeki geleceğinin, tüm paydaşların uyum içinde çalıştığı, planlı ve stratejik bir kurumsal yapı ile güvence altına alınabileceğini bilimsel verilerle ortaya koymaktadır.