Rize'de unutulmaya yüz tutmuş geleneksel meslekler
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATİH ÇAL
Danışman: Elif Şebnem Demirci
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Rize, Doğu Karadeniz Bölgesi'nde yer alan, mimari yapısıyla, giyim-kuşamıyla, mutfak kültürüyle, yöresel müziği ve çalgı aletleriyle, halk oyunlarıyla, el sanatları ve geleneksel meslekleri ile kendine has kültürü olan bir sahil kentidir. Uzun yıllar farklı devletlerin egemenliği altında kalan bu şehir, zorlu bir coğrafyada ve zorlu iklim koşullarına rağmen kültürünü günümüze kadar taşımayı başarabilmiştir. Fakat kültürün yozlaşması/tek tip hale gelmesi, sanayileşme, teknolojik gelişmeler, iletişim ile sosyal medya ve internet kullanımının artması gibi gelişmeler neticesinde yöre kültüründe de bozulmalar ve değişimler yaşanmaya başlamıştır. Kültürde meydana gelen bu değişiklikler hayatın her alanında görülmüş ve mimaride, sanatta, gastronomide, giyim-kuşamda, halk oyunlarında ve el sanatlarında da kendini göstermiştir. Bu alanlardan bir tanesi de geleneksel mesleklerdir. Geçmişten günümüze kadar gelen, tecrübeye dayanan, geleneksel bilgi ve birikimle oluşan, usta-çırak ilişkisi ile gelecek nesillere aktarılan, el emeği ve basit el aletleriyle gerçekleştirilen bu meslekler, yaşanan gelişmelerden olumsuz etkilenmiştir. Bunun sonucunda bazı meslekler değişim ve dönüşüme ayak uyduramayarak unutulmaya yüz tutmuş, bazı meslekler ise bu değişime uyum sağlayarak ayakta kalmayı başarabilmiştir. "Rize'de Unutulmaya Yüz Tutmuş Geleneksel Meslekler" adlı bu araştırmanın amacı, UNESCO'nun somut olmayan kültürel miras olarak tanımladığı geleneksel meslekleri bulup gün yüzüne çıkarmaktır. Bu kapsamda halkbiliminde alan araştırmalarında kullanılan gözlem ve görüşme teknikleri ile yapılan etraflıca bir alan araştırması neticesinde Rize'de unutulmaya yüz tutmuş geleneksel meslekler ve bu meslekleri icra eden ustalar bulunarak tespit edilmiştir. Bu tespitlerle beraber bu mesleklerin yapım aşamaları, icra yöntemleri, usta-çırak ilişkisi, dünü-bugünü ve geleceği, sorunları yüz yüze görüşmeler neticesinde kayıt altına alınmıştır. Ayrıca yapılan mülakatlar ile bu mesleklerin sürdürülebilirliği, korunarak yaşatılması ve gelecek kuşaklara aktarılması için neler yapılması gerektiği konusunda da çeşitli fikirler üretilmeye çalışılmıştır.