ÖĞRETMEN ADAYLARININ ELEŞTİREL OKUMA ÖZ YETERLİK ALGILARININ YARATICI OKUMA BECERİLERİNE ETKİSİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TÜRKÇE VE SOSYAL BİLİMLER EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EDANUR ŞALCIOĞLU
Danışman: Yasemin Baki
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın temel amacı, öğretmen adaylarının eleştirel okuma öz yeterlik algıları ile yaratıcı okuma becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. İlişkisel tarama modeli ile tasarlanan araştırmanın çalışma grubunu 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Türkiye'nin kuzeyinde bulunan bir devlet üniversitesinin Eğitim Fakültesinde öğrenim gören 300 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında Öğretmen Adaylarına Yönelik Yaratıcı Okuma Becerisi Ölçeği, Eleştirel Okuma Öz Yeterlik Algısı Ölçeği ve kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde frekans, yüzde, aritmetik ortalama, bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizi ile basit ve çoklu doğrusal regresyon analizlerinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda öğretmen adaylarının yaratıcı okuma becerileri ile eleştirel okuma öz yeterlik algılarının genel olarak orta-üst düzeyde olduğu belirlenmiştir. Yaratıcı okuma becerileri sınıf düzeyi, bölüm, yıllık ve aylık okunan kitap sayısı ile kütüphane kullanım sıklığına göre bazı alt boyutlarda anlamlı farklılık gösterirken; anne-baba eğitim durumu, internet kullanım süresi ve akademik başarı düzeyine göre genel olarak anlamlı farklılık göstermemiştir. Eleştirel okuma öz yeterlik algıları ise sınıf düzeyi ve cinsiyete göre anlamlı biçimde farklılaşırken; bölüm, anne-baba eğitim durumu, internet ve sosyal medya kullanım süresi ile akademik başarı düzeyine göre anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Yapılan korelasyon analizi sonucunda eleştirel okuma öz yeterlik algıları ile yaratıcı okuma becerileri arasında pozitif ve yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Regresyon analizi sonuçlarına göre eleştirel okuma öz yeterlik algısı, yaratıcı okuma becerisini pozitif yönde ve anlamlı biçimde yordamaktadır. Özellikle sorgulama ve değerlendirme alt boyutlarının yaratıcı okumayı anlamlı düzeyde yordadığı tespit edilmiştir.