Öğretmen adaylarının kullandığı dijital kaynak türünün argüman düzeylerine etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Fen Bilgisi Eğitimi (Yl), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELİSE USTA
Danışman: Tuğba Yüksel
Özet:
Eğitim ve öğretimde yapay zekâ (YZ), öğretim süreçlerinin planlanması ve öğrencilerin çok boyutlu fikir geliştirmesi açısından barındırdığı potansiyel ile gün geçtikçe daha fazla önem kazanmaktadır. Eleştirel düşünme ve muhakeme gibi üst düzey becerilerin gelişiminde temel bir rol oynayan argümantasyon sürecinde, YZ destekli öğrenme ortamlarının (YZDÖO) öğrencilerin argüman bileşenlerini geliştirme sürecine sağlayacağı katkının belirlenmesi akademik bir gereklilik haline gelmiştir. Nitel araştırma deseninin benimsendiği ve durum çalışması tekniğinin kullanıldığı bu araştırmada, YZDÖO’nun sınıf öğretmeni adaylarının argümantasyon oluşturma becerileri ve argüman kaliteleri üzerindeki etkisi incelenmiştir. Araştırma sürecinde katılımcılar "YZ Destekli Grup" ve "Web Destekli Grup" olmak üzere iki farklı uygulama grubuna ayrılmış; dört haftalık deneysel uygulama kapsamında "uzay çöplerinin temizlenmesi" konusu üzerinden argümantasyon etkinliklerini tamamlamışlardır. Verilerin analizinden elde edilen bulgular; YZ destekli gruplarda kanıt ve gerekçe bileşenlerinde, web destekli gruplarda ise yalnızca kanıt bileşeninde belirgin bir artış yaşandığını, buna karşın her iki grupta da çürütme bileşeninde anlamlı bir gelişim gerçekleşmediğini göstermiştir. Ayrıca, YZ destekli grupların kavramsal içerik doğruluğunda web destekli gruplara oranla daha yüksek bir artış sergilediği tespit edilmiştir. Elde edilen bu sonuçlar, YZDÖO’nun sosyo-bilimsel konuların öğretiminde kanıt ve gerekçe oluşturma ile kavramsal doğruluğu sağlama noktalarında etkili bir araç olarak kullanılabileceğini ortaya koyarken, çürütme gibi daha kompleks beceriler için farklı pedagojik müdahalelere ihtiyaç duyulduğuna işaret etmektedir.